Klagen over de ‘jeugd van tegenwoordig’ blijkt een trekje van alle tijden te zijn.

Geboren tussen 1981 en 1999? Dan behoor je tot de millennials; een generatiegroep waar al erg veel over is gezegd en geschreven. Hun ouders behoren veelal tot Generatie X. En die heeft het soms niet al te hoog op met millennials. De ‘jeugd van tegenwoordig’ zou minder respectvol, intelligent en bovendien minder goed belezen zijn. Maar een nieuwe studie maakt nu korte metten met deze aantijgingen. Sterker nog: het zegt meer over de klagende ouderen, dan over de groep jongeren zelf.

Alle tijden
Klagen over de ‘jeugd van tegenwoordig’ is opvallend genoeg een trekje van alle tijden. Zo zei Socrates bijvoorbeeld al: “de kinderen houden van luxe. Ze hebben slechte manieren, minachting voor autoriteit en tonen geen eerbied voor hun ouders. Ze spreken hun ouders tegen, praten maar wat over koetjes en kalfjes en tiranniseren hun leraren.” Wat dat betreft dus niets nieuws. “Generatie op generatie klagen ouderen over de tekortkomingen van de volgende,” zegt ook onderzoeker John Protzko tegen Scientias.nl. “En vaak uiten ze ook nog eens dezelfde beschuldigingen als die in de afgelopen 2500 jaar (of meer) zijn gedaan.”


Waarom?
De vraag is natuurlijk waarom we altijd schijnen te klagen over de volgende generatie. En om dit opvallende fenomeen te bestuderen, voerden de onderzoekers drie experimenten uit onder volwassen tussen de 33 en 51 jaar. Want hoe denken zij eigenlijk over de hedendaagse jeugd? Om hier een goed beeld van te krijgen, vroegen ze in een eerste experiment aan 1824 deelnemers in hoeverre ze dachten dat de jeugd van tegenwoordig hun ouders respecteren in vergelijking met toen ze zelf jong waren. Aan 134 andere deelnemers werd gevraagd hoe intelligent ze de hedendaagse jeugd precies vonden. En in een derde experiment onder 1500 volwassenen werd bestudeerd hoe belezen millennials naar hun mening zijn. De onderzoekers beoordeelden hierbij ook hoe autoritair, intelligent en belezen elke deelnemer zelf is.

Het idee
Protzo kwam op het idee voor dit onderzoek door een eerdere studie die hij uitvoerde. De studie die twee jaar geleden gepubliceerd werd, ging in op de befaamde marsmallow test onder kinderen, bedacht door onderzoeker Walter Mischel en uitgevoerd in de jaren zestig. Zij kregen een dilemma voorgeschoteld: ze mochten kiezen tussen één beloning (bijvoorbeeld een marshmallow) die ze meteen konden krijgen, en een grotere beloning (twee marshmallows) waarop ze zouden moeten wachten. Protzo kwam erachter dat in de afgelopen vijftig jaar kinderen er steeds vaker in slaagden om de bevrediging uit te stellen. Maar dat was niet wat experts geloofden. “Meer dan vijftig procent van hen dacht dat dat vermogen juist was afgenomen,” zegt Protzo. “Dit maakte me geïnteresseerd in hoe zelfs experts op een bepaald gebied dezelfde negatieve opvattingen hebben die al duizenden jaren de ronde doen.”
“We vergelijken de huidige jeugd met een te geïdealiseerde en opgeblazen indruk van het verleden”

Patroon
De onderzoekers vonden een simpel patroon. Want de studie wijst uit dat hoe hoger een deelnemer op een bepaalde eigenschap scoort, hoe eerder hij of zij vindt dat de huidige generatie deze eigenschap mist. Anders gezegd, hoe autoritairder de neigingen van een deelnemer, hoe eerder hij of zij denkt dat de jeugd van tegenwoordig respectloos is. Hoe slimmer een deelnemer, hoe groter de kans dat deze persoon denkt dat de huidige jeugd dommer wordt. En hoe beter belezen, hoe eerder ze denken dat jonge generaties dat juist niet zijn. Een opvallende bevinding, die tegelijkertijd ook wel verklaarbaar is. “We hebben geen objectieve kennis van hoe kinderen eigenlijk waren in onze eigen jeugd,” vertelt Protzo desgevraagd. “Onze herinneringen zijn bevooroordeeld, waarbij we onze huidige zelf projecteren op onze vroegere zelf en leeftijdsgenoten.” Hierbij wordt er dus geen rekening gehouden met het feit dat we in de loop van de tijd meer leren en op die manier bijvoorbeeld intelligenter worden. En hier gaat het mis. “We vergelijken de huidige jeugd met een te geïdealiseerde en opgeblazen indruk van het verleden,” zegt Protzo. “En dat is exact het ‘jeugd-van-tegenwoordig-effect’.”

De rechte lijn vertegenwoordigt autoritaire mensen die geloven dat kinderen respectloos zijn tegenover hun ouders. De stippellijn staat voor intelligente mensen die geloven dat kinderen van vandaag de dag dommer zijn. De gestreepte lijn staat voor meer goed belezen mensen die geloven dat kinderen niet langer van lezen houden. Afbeelding: uit paper

De resultaten laten zien dat millennials waarschijnlijk niet minder gemanierd, intelligent of belezen zijn dan eerdere generaties. Deze kritiek is daarentegen gebaseerd op door ouderen gecreëerde illusies. “Onze studie is echter geen rechtvaardiging of verdediging van millennials of van een specifieke generatie,” benadrukt Protzo. “Daarentegen is het een onderzoek waarom mensen geneigd zijn om te klagen over de volgende generatie jongeren.” De vraag is of we hier echter ooit van af zullen komen. “Omdat het jeugd-van-tegenwoordig-effect een gevolg is van een bevooroordeeld geheugensysteem, denk ik van niet,” zegt Protzo. “We zullen de huidige generatie altijd – meestal vals – beschuldigen van tekortkomingen op punten waar we zelf in uitblinken.”