Al eeuwen spreken bergvolken over het bestaan van een behaarde ijsman: de yeti. Waar komen deze berichten vandaan? En bestaat de verschrikkelijke ijsman echt?

De yeti – of verschrikkelijke ijsman – wordt voor het eerst genoemd door kolonel Charles Howard-Bury in 1921. Hij stak de Lhakpha La over, een bijna zeven kilometer hoog gebied ten noordwesten van de Mount Everest, en vond voetsporen van een grote grijze wolf. Dit schreef hij in zijn reisverslag. Omdat de voetsporen elkaar overlapten, leek het net op de afdrukken van een mens. De sherpa’s van Howard-Bury beweerden dat de voetafdrukken van ‘metoh-kangmi’ waren. ‘Metoh’ vertaalt zich als ‘manbeer’ en ‘kangmi’ is ‘sneeuwman’. Een mythe was geboren.

Toch is de yeti hier niet ontstaan. De verschrikkelijke ijsman komt al eeuwenlang voor in verhalen van inwoners uit Nepal en Tibet. Hoe deze verhalen precies zijn ontstaan is onbekend, maar waarschijnlijk heeft de bön – een vorm van boeddhisme – ermee te maken. Volgelingen van bön geloofden ooit dat bloed van de ‘mi rgod’ (of ‘wilde man’) gebruikt kon worden in bepaalde mystieke ceremonies. Deze ‘mi rgod’ zou een aapachtig wezen zijn. De aap gebruikte een grote steen als wapen.

Voetafdruk van een yeti, gefotografeerd door Edmund Hully in 1951.

Voetafdruk van een yeti, gefotografeerd door Edmund Hillary in 1951.

Hype
Hoewel er nooit een yeti is gevonden, ontstond in de jaren vijftig van de vorige eeuw een ware yeti-hype. Dit werd aangezwengeld door de wereldberoemde bergbeklimmer Sir Edmund Hillary. De beste man was de eerste mens op de top van de Mount Everest in 1953. Sir Edmund Hillary vond in 1951 voetafdrukken van een grote aap op 6.000 meter hoogte. Hij zag de foto’s als hét bewijs dat de yeti echt bestaat. Wetenschappers denken dat de voetsporen op de foto’s van Hillary vervormd zijn door het smelten van sneeuw. Toch werden er expedities georganiseerd om de yeti te vinden. In 1954 fotografeerde bergbeklimmer John Angelo Jackson voetsporen die niet thuisgebracht konden worden. In datzelfde jaar publiceerde de krant Daily Mail een artikel over de vondst van haren op de schedel van een yeti. Het is niet gek dat mensen in korte tijd massaal geloofden in de yeti. Bergbeklimmers waren toentertijd pioniers. Ze ontdekten een nieuwe wereld, waar geen mens eerder liep.

rsz_yeti2

Wist u dat…
…aanhangers van de kerk van de SubGenius geloven dat zij afstammelingen zijn van de yeti.

Geloof in yeti neemt af
De laatste tientallen jaren neemt het geloof in de yeti af in de landen rondom de Mount Everest. Toch worden er nog regelmatig voetafdrukken of DNA-materiaal gevonden. Ook wordt de yeti nog regelmatig gespot: van Rusland tot Japan. De voetafdrukken zijn met een korrel zout te nemen, terwijl het DNA-materiaal wordt toegekend aan andere dieren, zoals een ijsbeer die 40.000 jaar geleden rondliep. Een opeenstapeling van frauduleuze claims en het ontbreken van écht bewijs. Op dit moment is er geen twijfel: de yeti bestaat niet.

Is de hoelmans ooit aangezien als yeti?

Is de hoelmans ooit aangezien als yeti?

Maar wie is de yeti?
Rapper Eminem zong ooit ‘Will The Real Slim Shady Please Stand Up”. Veel mensen hebben sporen gevonden van een potentiële yeti of de yeti daadwerkelijk gesignaleerd. Wat zouden zij gezien kunnen hebben? We zetten de grootste verdachten op een rij, waaronder de mens zelf!

#1 De hoelmans
De hoelmans voert de lijst van yeti-look-a-likes aan. Deze aap heeft een grijze of witte vacht en kan tot 78 centimeter lang worden. Ze leven tot op 4000 meter hoogte in gebieden als Nepal, Zuid-Tibet, Sikkim en India. Het zwarte kopje van de hoelmans contrasteert met de sneeuw, waardoor het dier wellicht nog beter opvalt en als yeti gezien kan worden.

De isabelbeer.

De Isabelbeer.

Een heremiet, de derde yeti-verdachte.

Een heremiet, de derde yeti-verdachte.

#2 De Isabelbeer
Een tweede mogelijkheid is dat de yeti een beer is. Er leven verschillende beren in de Himalaya, zoals de Isabelbeer (Himalayabeer). Dit is een ondersoort van de bruine beer. Het is een bedreigde diersoort, waarvan er nog maar honderden tot duizenden exemplaren in het wild leven in Nepal, India, Pakistan en Tibet. Een andere beer die mogelijk geïdentificeerd kan zijn als de yeti is de Tibetaanse blauwe beer. Ook de Tibetaanse blauwe beer is een ondersoort van de bruine beer en wordt maar zelden in het wild gespot. In 1960 vond Sir Edmund Hillary een stuk pels van een yeti, maar dit bleek later van de Tibetaanse blauwe beer te zijn.

#3 Heremieten
De derde verdachte is de mens. In de bergen leefden heremieten. Dit zijn religieuze kluizenaars. Wetenschappers vermoeden dat mensen heremieten classificeerden als yeti.

De grootste verdachte is…
De grootste verdachte is de creativiteit van de mens. Wellicht is de yeti gewoon verzonnen als een verhaaltje om kinderenn bang te maken. Of wellicht gingen mensen hallucineren door de hoogte? De yeti blijft in ieder geval onze verbeelding prikkelen.