Hoewel de meeste wereldwonderen er niet meer zijn, twijfelen we er niet aan dat ze ooit bestaan hebben. Maar bij de hangende tuinen is dat anders.

Nebukadnezar II wordt over het algemeen aangewezen als de koning die opdracht gaf tot de aanleg van de beroemde tuinen. Hij zou er een goede reden voor hebben gehad: hij wilde zijn vrouw een plezier doen.

Waar?
De tuinen werden naar verluidt rond het jaar 600 voor Christus aangelegd. De tuinen zouden ten zuiden van het huidige Bagdad zijn verrezen. Maar zelfs de exacte locatie ervan is onbekend.

Hangende tuinen
In de volksmond kregen de tuinen de naam ‘hangende tuinen’. Maar waarschijnlijk geeft dat de strekking niet goed weer. Het is aannemelijker dat de tuinen niet ‘hingen’ maar ‘overhingen’. Er werden terrassen aangelegd met een hoogte tot wel 22 meter en planten en struiken hingen over de randen heen. Volgens geschiedschrijvers – die de tuinen overigens nooit met eigen ogen zagen, maar zich lieten leiden door verhalen van anderen – konden mensen onder de tuinen doorlopen. Eén van de geschiedschrijvers meldt zelfs dat de muren die de terrassen droegen tot wel 6,7 meter dik waren en een lengte van iets meer dan 120 meter hadden.

Schroef

Hoe werkte de schroef van Archimedes? Onderstaand filmpje laat zien hoe water met behulp van de schroef gemakkelijk getransporteerd kon worden.

Irrigatie
Niet alleen de grootte en de pracht van de tuinen maakten ze tot een wereldwonder. Er was namelijk ook nogal wat vernuft nodig om de bomen en planten op de terrassen in leven te houden. Om alles in het droge Irak te irrigeren, moest water naar boven gepompt worden. Een hele opgave. Sommigen denken dat slaven het water naar boven droegen, maar het is aannemelijker dat de Babyloniërs er iets anders op hadden bedacht. De irrigatie zou namelijk niet zichtbaar zijn. Sommige onderzoekers denken dat de Babyloniërs gebruik maakten van de schroef van Archimedes. Deze werd officieel pas enkele honderden jaren later uitgevonden door Archimedes, maar de Babyloniërs zouden de techniek al beheerst hebben.

Hebben ze bestaan?
Hoewel de verhalen over de hangende tuinen heel concreet zijn, blijven sommige onderzoekers zich toch afvragen of de tuinen wel echt bestaan hebben. Daar zijn diverse redenen voor. Zo liet koning Nebukadnezar II al zijn bouwwerken noteren. Van de tuinen – toch een prachtige prestatie – wordt geen melding gemaakt. De mensen die over de tuinen schrijven, hebben ze zelf nooit gezien. En Herodotus – een man die in de vijfde eeuw voor Christus Babylon bezoekt – noemt de tuinen niet, terwijl hij alle andere architectonische hoogtepuntjes wel beschrijft. Ook hebben wetenschappers nooit met zekerheid een locatie voor de tuinen kunnen aanwijzen. Sommige onderzoekers gaan er dan ook vanuit dat de tuinen nooit bestaan hebben.

Locatie

Er zijn al diverse archeologen geweest die dachten de locatie van de tuinen aan te kunnen wijzen. Maar geen van de onderzoeken was echt overtuigend. De zoektocht naar de tuinen wordt nog eens bemoeilijkt door het feit dat onderzoekers niet goed weten hoe ze er ooit uit hebben gezien. Ook het feit dat de tuinen grotendeels uit inmiddels vergaan organisch materiaal bestonden, maakt de zoektocht lastig.

Ninevé
Er is echter nog één mogelijke verklaring voor het mysterieuze karakter van de tuinen. Zo zou het kunnen dat ze wel bestaan hebben, maar dat ze zich niet in Babylon bevonden en ook niet gebouwd werden door Nebukadnezar II. Sommige archeologen vermoeden dat de Assyrische koning Sennacherib de tuinen in Nineve liet aanleggen. Later zouden de twee plaatsen met elkaar verward zijn en Babylon ten onrechte als thuis voor de hangende tuinen zijn aangeduid. De theorie lijkt aardig te kloppen: de Assyriërs legden heel wat tuinen aan en hadden ervaring met irrigeren. Maar weer geldt: hard bewijs is er niet.

Assyrische kunst uit de tijd van Sennacherib laat tuinen zien die doen denken aan de verhalen over de hangende tuinen van Babylon. Afbeelding: via Peter Andersen (via Wikimedia Commons)

En daarmee zijn de hangende tuinen van Babylon nog mysterieuzer dan die andere wereldwonderen. We weten niet hoe de tuinen eruit zagen en we weten niet eens of ze wel bestaan hebben. Of alle vragen die de hangende tuinen omringen ooit nog beantwoord worden? Dat is twijfelachtig. De vermeende tuinen werden meer dan 2500 jaar geleden aangelegd en naarmate de tijd vordert, wordt de kans dat we er ooit nog iets van aantreffen steeds kleiner.

Dit is deel vier in onze reeks over de wereldwonderen. Meer lezen? Verdiep u dan ook eens in de verhalen van de tempel van Artemis, het beeld van Zeus of de vuurtoren van Alexandrië.