stralingsgordels

NASA heeft met behulp van de Van Allen-sondes een hele verrassende ontdekking gedaan. De sondes zijn bedoeld om de twee stralingsgordels rondom de aarde te bestuderen, maar ontdekten dat er in plaats van twee, drie zijn!

Het had niet veel gescheeld of deze derde stralingsgordel was aan de aandacht van de onderzoekers ontsnapt. Normaal gesproken duurt het namelijk wel enkele maanden voor satellieten zoals de Van Allen-sondes na hun lancering daadwerkelijk actief worden. Ze worden vaak eerst uitvoerig getest. Maar onderzoekers besloten de Van Allen-sondes drie dagen na lancering al te activeren. Dit zodat het onderzoek van de sondes samen zou vallen met een andere missie die kort daarna ten einde zou lopen: SAMPEX (Solar, Anomalous and Magnetospheric Particle Explorer).

Over de stralingsgordels

Stralingsgordels zijn ‘gordels’ rond de aarde, gevuld met geladen deeltjes. De eerste twee stralingsgordels rond de aarde werden in 1958 ontdekt. Ondanks dat ze ons al een tijdje bekend zijn en we sinds die tijd delen ervan uitgebreid bestudeerd hebben, blijven ze mysterieus. Zo lijkt de energie van de zon elke keer weer andere effecten op de gordels te hebben. Dat er daarnaast ook nog eens een derde stralingsgordel blijkt te zijn, toont maar weer eens aan hoe weinig we eigenlijk nog van deze gordels weten.

En dus werden de Van Allen-sondes extra vroeg op gang gebracht. En dat bleek een gouden beslissing te zijn. Kort voordat de sondes actief werden, nam de activiteit op de zon toe en kwam er heel veel energie richting de aarde, waardoor de stralingsgordels die de sondes moesten bestuderen, opzwollen. En op dat moment gebeurde er iets wat niemand had zien aankomen. Er dook een derde stralingsgordel op. “We dachten dat er iets mis was met onze instrumenten,” vertelt onderzoeker Shri Kanekal. “We keken alles na, maar er was niets mis.” De derde stralingsgordel bleef dag na dag bestaan en was uiteindelijk vier weken zichtbaar.

Wetenschappers zijn opgetogen over de ontdekking. De stralingsgordels rond de aarde kunnen allerlei vormen aannemen. Zo kunnen ze opzwellen als er veel energie van de zon richting de aarde komt zetten. En in zo’n opgezwollen staat kunnen ze een bedreiging vormen voor satellieten, maar ook voor (bemande) ruimtemissies. Met modellen proberen wetenschappers te achterhalen hoe de mysterieuze stralingsgordels van vorm veranderen en welke krachten daarachter zitten. Nu duidelijk is geworden dat er soms ook een derde stralingsgordel ontstaat, kunnen ze die informatie ook in hun modellen verwerken. Uiteindelijk hopen de onderzoekers zo veel meer over de ruimte te weten te komen. “We kunnen deze observaties voorleggen aan theoretici die modellen maken van wat zich in de gordels afspeelt,” vertelt Kanekal. “De natuur geeft ons deze gebeurtenis en nu moeten we zien te verklaren waarom dit gebeurt. Waarom bestond de derde gordel vier weken lang? Waarom veranderde de gordel? Al die informatie leert ons meer over de ruimte.”