Niet alleen mensen, maar ook dieren hebben waarschijnlijk spirituele ervaringen, zo concludeert neuroloog Kevin Nelson. Hij deed zo’n 30 jaar onderzoek naar de spirituele ervaring en wijst erop dat spiritualiteit in een primitief deel van het brein ontspringt. De structuren in dat deel van de hersenen delen we met sommige dieren.

Het bewijzen van spiritualiteit bij dieren is lastig, zo moet Nelson bekennen. “Aangezien alleen mensen in staat zijn om taal te gebruiken en zo de spirituele ervaring te communiceren is het onwaarschijnlijk dat we ooit met zekerheid kunnen achterhalen of een dier zulke ervaringen heeft. Maar ondanks die beperking is het nog steeds redelijk om te concluderen dat we mogen verwachten dat dieren ook spirituele ervaringen hebben, omdat de meest primitieve delen van ons brein spiritueel zijn.”

Verklaring
Wetenschappers zijn al heel lang op zoek naar verklaringen voor spirituele ervaringen. Neem bijvoorbeeld de ervaring waarbij mensen aangeven het idee te hebben uit hun lichaam te treden. Uit onderzoek blijkt dat dit mogelijk veroorzaakt wordt door het zogenaamde arousalsysteem van het brein. Dit systeem regelt de verschillende vormen van bewustzijn. En het tunnelfenomeen (licht aan het eind van een tunnel) dat optreedt bij een bijna-dood-ervaring wordt mogelijk veroorzaakt door een lage bloeddruk en daaruit voortvloeiend verslechterend zicht.

Limbisch systeem
Volgens Nelson is het aannemelijk dat ook dieren dit meemaken. Mystieke ervaringen ontstaan in het limbisch systeem. Veel dieren zoals primaten, paarden, katten en honden beschikken over zo’n soortgelijke structuur. En dus moet het mogelijk zijn dat zij die ervaringen ook hebben.

WIST U DAT…

Trance
Bioloog Marc Bekoff is het met Nelson eens. Hij was er samen met Jane Goodall getuige van hoe chimpansees bij watervallen dansten. Sommige chimpansees leken, net als mensen tijdens bepaalde religieuze en culturele rituelen zelfs in trance te raken. “Misschien nemen veel meer dieren aan deze rituelen deel, maar hebben we nog niet het geluk gehad om dat te zien,” schreef Bekoff.

Nelson schreef een boek over spiritualiteit in het brein. Het komt in januari 2011 uit en draagt de titel The Spiritual Doorway in the Brain.