maven

NASA’s nieuwste Marssonde is nog geen maand geleden bij Mars gearriveerd, maar heeft nu al zijn eerste – veelbelovende – onderzoeksresultaten gepresenteerd. Zo bestudeerde de sonde al een zonnevlam en het bovenste deel van de atmosfeer.

MAVEN – Mars Atmosphere and Volatile Evolutionarriveerde op 21 september in een baan rond de rode planeet. De sonde is op dit moment officieel nog niet begonnen met zijn wetenschappelijk onderzoek: NASA heeft de afgelopen weken gebruikt om alle instrumenten in te schakelen en te controleren. Maar zodra die instrumenten ingeschakeld werden, begonnen ze al data te verzamelen. “Alle instrumenten produceren data met een kwaliteit die veel hoger ligt dan we in deze vroege fase van de missie verwacht hadden,” vertelt onderzoeker Bruce Jakosky. “Alle instrumenten zijn nu ingeschakeld – maar nog niet helemaal gecontroleerd – en functioneren normaal.”

Zonnevlam
Enkele dagen nadat MAVEN bij Mars was aangekomen kon deze al aan de bak. Op 26 september produceerde de zon een plasmawolk en haastten zonnedeeltjes zich naar Mars. MAVEN was er getuige van hoe die deeltjes de atmosfeer van Mars bereikten. In een later stadium hopen onderzoekers te kunnen achterhalen hoe de atmosfeer van Mars precies op die deeltjes reageert. Vermoed wordt dat de deeltjes ervoor zorgen dat Mars een deel van zijn atmosfeer verliest.

Atmosfeer
Ook bestudeerde MAVEN de buitenste randen van de Martiaanse atmosfeer. “Met deze observaties hebben we het meest complete plaatje dat ooit van het bovenste deel van de Martiaanse atmosfeer is gemaakt, verkregen,” vertelt onderzoeker Mike Chaffin. “Door het bovenste deel van de atmosfeer te bestuderen, kan MAVEN achterhalen hoe de atomen daar in de ruimte ontsnappen. De observaties onderschrijven ons vermoeden dat het bovenste deel van de atmosfeer van Mars – in vergelijking met de atmosfeer van Venus en de aarde – door de zwakke zwaartekracht van Mars slechts losjes aan de planeet vastzit.”

Drie kijkjes op de ontsnappende atmosfeer van Mars. Door alle producten van de afbraak van water en koolstofdioxide te bestuderen, kunnen onderzoekers een beeld krijgen van de processen die ervoor zorgen dat Mars stukjes van zijn atmosfeer verliest. Afbeelding: University of Colorado / NASA.

Drie kijkjes op de ontsnappende atmosfeer van Mars. Door alle producten van de afbraak van water en koolstofdioxide te bestuderen, kunnen onderzoekers een beeld krijgen van de processen die ervoor zorgen dat Mars stukjes van zijn atmosfeer verliest. Afbeelding: University of Colorado / NASA.

Ozon
De onderzoekers brachten op basis van de door MAVEN verzamelde gegevens bovendien de hoeveelheid ozon in de atmosfeer van Mars in kaart. “Op aarde is de vernietiging van ozon door CFK’s afkomstig uit diepvriezen de oorzaak van het gat in de ozonlaag,” legt onderzoeker Justin Deighan uit. “Op Mars wordt ozon net zo gemakkelijk vernietigd door de afbraak van bijproducten van waterdamp door ultraviolet zonlicht. Het volgen van de ozon stelt ons in staat om de fotochemische processen die in de Martiaanse atmosfeer plaatsvinden te volgen.”

Naar verwachting heeft NASA nog twee weken nodig om alle instrumenten te testen en kalibreren. Zo half november kan MAVEN vervolgens beginnen met het echte werk: wetenschap bedrijven. Uiteindelijk moet MAVEN tal van prangende vragen gaan beantwoorden en bijdragen aan een antwoord op de vraag: was/is er leven op Mars? Jakosky: “De missie van MAVEN richt zich op het beantwoorden van vragen zoals: waar ging het water dat op een jong Mars aanwezig was, naartoe? En waar ging de koolstofdioxide naartoe? Dat zijn belangrijke vragen als we de geschiedenis en het klimaat van Mars willen begrijpen en willen achterhalen in hoeverre de planeet in staat is om microbieel leven te herbergen.”