De wereld telt zo’n 633 verschillende soorten primaten en zeker 54 procent daarvan wordt met uitsterven bedreigd. In een nieuw rapport presenteren onderzoekers de 25 meest bedreigde primaten waarvan we – als er niet snel iets veranderd – binnenkort voorgoed afscheid moeten nemen.

De 25 ernstig bedreigde primaten leven in verschillende delen van de wereld. Negen ervan treffen we aan in Azië, Madagaskar telt er zes, Afrika vijf. In het Neotropisch gebied (Zuid-Amerika, Midden-Amerika, Caribisch Gebied en het zuidelijke puntje van Florida) zijn vijf bedreigde soorten primaten terug te vinden.

De noordelijke wezelmaki. Tekening: Conservation International / Stephen Nash.

Noordelijke wezelmaki
Eén van de primaten die we op de lijst terugvinden, is de noordelijke wezelmaki. Het dier gaat de boeken in als de meest bedreigde lemuur van dit moment. Voor zover bekend zijn er nog maar negentien noordelijke wezelmaki’s in het wild terug te vinden. En niet alleen met deze soort gaat het slecht: zo’n 91 procent van de 103 soorten lemuren dreigt te verdwijnen.

Indri
Op de lijst vinden we ook het dwergspookdier terug. Maar niet alleen de kleinere primaten lopen gevaar. Op de lijst zijn ook enkele grotere exemplaren te vinden. De Oostelijke laaglandgorilla bijvoorbeeld. En de indri en varkensstaartlangoer.

Ontbossing
De grootste gevaren waar deze primaten mee te maken krijgen, zijn ontbossing en de jacht op de dieren. Sommige primaten worden gevangen voor hun vlees. Anderen weer om illegaal door te worden verkocht. “Dit rapport laat zien dat ‘s werelds primaten steeds sterker bedreigd worden door menselijke activiteiten,” concludeert onderzoeker Christoph Schwitzer. “Hoewel we in deze eeuw nog geen soorten primaten verloren zijn, zitten enkelen in zeer zwaar weer.” Vooral over de lemuren maken de onderzoekers zich zorgen. Het thuisland van de lemuren – Madagaskar – doet volgens de wetenschappers te weinig om ze te beschermen.

Ook bedreigd

Op een lijst met 25 plaatsen passen natuurlijk maar 25 bedreigde dieren. Maar er zijn er veel meer, zo benadrukken de onderzoekers. Primaten die de top 25 net niet haalden, maar eigenlijk net zo ernstig worden bedreigd zijn onder meer de pas ontdekte Rhinopithecus strykeri – u weet wel: de aap met de bijzondere neus) en de Cross Rivergorilla.

Cruciale rol
Dat het zo slecht gaat met de primaten is onvergefelijk, vinden de onderzoekers. “Primaten spelen een cruciale rol in hun omgeving,” vertelt onderzoeker Russell Mittermeier. “Ze doen vaak dienst als verspreiders van zaden en helpen de diversiteit in het bos te behouden.” En die bossen en hun diversiteit zijn weer belangrijk voor ons mensen. “We moeten steeds meer erkennen dat bossen een enorme bijdrage leveren aan ons ecosysteem: ze voorzien ons van drinkwater, voedsel en medicijnen.”

Is er in dit zwartgallige rapport dan ook nog goed nieuws aan te treffen? De echte optimist kan in het rapport inderdaad wel iets goeds terug vinden. Er zijn namelijk ook enkele primaten van de lijst – die elke twee jaar wordt opgesteld – verdwenen. De baardaap bijvoorbeeld. En ook de breedsnuithalfmaki. Maatregelen die werden getroffen om deze soorten te beschermen, hebben hun vruchten afgeworpen: hun aantal neemt toe en de dreiging neemt iets af.