Eén dolfijn bleek maar liefst 3 uur en 42 minuten(!) zijn adem in te kunnen houden.

De dolfijn van Cuvier (Ziphius cavirostris) is een ware duikkampioen. De dolfijnen duiken kaarsrecht naar beneden en kunnen wel naar een diepte van maar liefst 3000 meter afdalen. Op basis van hun grootte vermoedden wetenschappers dat deze relatief kleine dolfijnen slechts een halfuurtje onder water zouden kunnen blijven voordat ze weer naar adem moeten happen. Maar een nieuwe studie openbaart dat deze dieren in staat zijn om veel langer hun adem in te houden. En hoe…

Tags
Onderzoekers reisden af naar de wateren rond Kaap Hatteras, een kaap aan de oostkust van de Verenigde Staten in de staat North Carolina. Het team speurde vervolgens het water af naar de dolfijn van Cuvier om een aantal te voorzien van volgtags. Al is dat makkelijker gezegd dan gedaan. “Omdat de dieren zo weinig tijd aan het oppervlak doorbrengen, hadden we kalme zeeën en ervaren speurders nodig,” vertelt onderzoeker Nicola Quick. “De gemiddelde tijd die deze dolfijnen aan het oppervlak doorbrengen is ongeveer twee minuten. Het vergt dus een toegewijde bemanning en een wendbaar schip.” Uiteindelijk slaagde het team erin om 23 dolfijnen uit te rusten met tags, en volgde ze gedurende een periode van vijf jaar. Meer dan 3600 duiken werden succesvol geregistreerd.


Een dolfijn van Cuvier. Op zijn rugvin zie je de volgtag. Afbeelding: Andrew Read and Duke University

Het team ontdekte dat de dolfijnen veel langer onder water kunnen blijven dan gedacht. Twee specifieke dolfijnen spanden de kroon. Eén dolfijn bleek maar liefst drie uur lang onder water te blijven, terwijl een andere het een buitengewone 3 uur en 42 minuten vol wist te houden. “We geloofden het eerst niet,” zegt Quick. “Dit zijn ten slotte zoogdieren. En elk zoogdier dat zolang onder water kan doorbrengen leek gewoon onvoorstelbaar.”

Diepst duikende zoogdier
De dolfijn van Cuvier is zoals gezegd de kampioen onder de duikers. Dat de dolfijnen van duiken houden, is bijna een understatement. De dieren brengen een groot deel van hun dag duikend door. Gemiddeld duiken ze zeven keer per dag naar een diepte van 1 tot twee kilometer onder het oppervlak. Tussendoor kunnen ze ook nog zo’n 50 tot 800 keer een meter diep duiken, met telkens 2 à 3 minuten rusttijd aan het oppervlak. De dieren kunnen zelfs afdalen naar een diepte van wel 3000 meter. Daarmee is hij, voor zover bekend, het diepst duikende zoogdier.

Gemiddeld bleven de dolfijnen tussen de 33 minuten en de 2 uur en 13 minuten onder water. Dat is heel verrassend, want men dacht dat de zuurstofvoorraad tegen die tijd allang op zou moeten zijn. Bovendien blijkt dat schattingen over hoe lang andere zoogdieren onder water kunnen blijven voordat ze door hun zuurstof heen zijn, meestal wel lijken te kloppen. “Het verbaasde ons echt dat deze dolfijnen in staat zijn om veel langer dan wat voorspellingen suggereren hun adem in kunnen houden,” zegt Quick.

Herstellen
Je zou misschien denken dat een dolfijn wel even moet bijkomen van zo’n vermoeiende urenlange duik. Maar ook dat blijkt ontzettend mee te vallen. De onderzoekers analyseerden de tijdsduur tussen twee duiken – waarvan de eerste meer dan een halfuur duurde – in. En het verbaasde Quick dat hier helemaal geen duidelijk patroon in te herkennen is. Hoewel de ene dolfijn binnen twintig minuten alweer een volgende duik van meer dan 2 uur ondernam, bracht een andere na een duik van 78 minuten bijna vier uur aan het oppervlak door. “Toen we aan de studie begonnen hadden we gedacht dat naarmate een dolfijn langer onder water blijft, hij er ook langer van zou moeten herstellen,” zegt Quick. “Dat dit niet zo blijkt te zijn, roept veel vragen op.”


Metabolisme
De grootste vraag is natuurlijk hoe het kan dat de dolfijn van Cuvier in staat is om zo lang onder water te vertoeven. De onderzoekers vermoeden dat de dieren een uitzonderlijk laag metabolisme hebben. Dit in combinatie met een groter dan normale zuurstofvoorraad én het vermogen om de opbouw van stekend melkzuur in de spieren te weerstaan, zorgt er waarschijnlijk voor dat de dolfijnen lange tijd onder water kunnen blijven.

Toch zijn niet niet alle mysteries opgelost. Zo is Quick bijvoorbeeld nog nieuwsgierig waarom één van de dolfijnen een recordduik van meer dan drie uur ondernam. Want waarom zou een dolfijn zo lang onder water willen blijven? “Het kan zijn dat hij een bijzonder goede voedselplek had gevonden,” oppert ze. “Er kan een ook een bepaalde dreiging zijn geweest of misschien had ze last van een bepaald geluid.” Toch blijft het nu nog bij speculatie. Mogelijk dat vervolgonderzoek de onderste steen boven kan krijgen.