Hij is al achttien maanden in remissie.

Een Britse man met HIV lijkt na een stamceltransplantatie ‘schoon’ te zijn: er is geen spoor meer van het virus in het lichaam van de man terug te vinden. Een buitengewone prestatie. Want de laatste keer dat er een patiënt ‘genas’ van HIV, is alweer ruim een decennium geleden.

Stamceltransplantatie
De betreffende man uit het Verenigd Koninkrijk werd in 2003 gediagnosticeerd met HIV. Vervolgens werd er bij de man in 2012 ook nog de ziekte van Hodgkin vastgesteld. Naast chemotherapie onderging hij in 2016 een stamceltransplantatie van een donor met een zeldzame genetische mutatie. Door deze mutatie – CCR5 delta 32 genaamd – is de donor resistent tegen HIV.


HIV
De Britse man genas van de kanker. En zestien maanden na de stamceltransplantatie besloten de artsen de patiënt van de HIV-remmers af te halen om te testen of ook het HIV-virus verdwenen was. En goed nieuws. Want achttien maanden en talloze testen later, was het HIV-virus nergens meer in het lichaam te bekennen. Een doorbraak. Want het is slechts het tweede geval ooit waarbij iemand ‘geneest’ van HIV. “Doordat we nu een remissie hebben bereikt bij een tweede patiënt hebben we aangetoond dat het eerste geval geen toevalstreffer was,” zegt hoofdauteur van de studie Ravindra Gupta. “Het zijn echt de behandelmethoden geweest.”

De Berlijn patiënt
Meer dan tien jaar geleden onderging Timothy Brown, ook bekend als de ‘Berlijn patiënt’ een unieke beenmergtransplantatie om zowel leukemie, als HIV te behandelen. Brown genas van beide ziektes dankzij chemotherapie en een transplantatie van een donor wiens cellen resistent waren tegen HIV. Brown werd in 2010 gepresenteerd als ‘de eerste mens die van HIV genezen is’. Sindsdien hebben artsen talloze pogingen gedaan om dit resultaat te repliceren, helaas zonder resultaat. Tot nu.

Virus
Onderzoekers waarschuwen dat de aanpak niet geschikt is als standaard behandeling tegen HIV, vanwege de combinatie met chemotherapie. Maar het biedt wel hoop op nieuwe behandelstrategieën die HIV helemaal zouden kunnen elimineren. “Het vinden van een manier om het HIV-virus te overkomen is een dringende wereldwijde prioriteit,” zegt Gupta. Bijna 37 miljoen mensen leven wereldwijd met het virus, waarvan slechts iets meer dan de helft HIV-remmers slikt. “Op dit moment is de enige manier om HIV te behandelen medicatie die het virus onderdrukt. Mensen moeten dit voor de rest van hun leven slikken.” Maar nog steeds sterven er per jaar bijna een miljoen mensen aan HIV-gerelateerde ziekten.

Behandelmethodes
Het is dan ook bemoedigend nieuws dat er nu wederom iemand HIV-vrij is geconstateerd na een gelukte behandelmethode. “Hoewel dit soort behandelingen duidelijk niet voor de miljoenen mensen over de hele wereld die met HIV leven is weggelegd, kunnen ze wel helpen bij het ontwikkelen van een werkend remedie tegen HIV,” zegt Dr. Andrew Freedman, niet betrokken bij het onderzoek. “Dit zal echter nog wel vele jaren duren. En tot die tijd moet de nadruk blijven liggen op een snelle diagnose van het virus. Dit is belangrijk voor zowel de levensverwachting, als bij het voorkomen dat het virus aan anderen wordt doorgegeven.”

De auteurs van de studie benadrukken dat het nog te vroeg is om te stellen dat de Britse man – die ook wel de ‘Londen patiënt’ wordt genoemd – volledig is genezen van HIV. Ze houden dan ook nog een slag om de arm. Er is volgens hen nog meer vervolgonderzoek nodig om in de gaten te houden dat het virus niet in een later stadium toch weer de kop op steekt. Onderzoek en tijd zullen dus duidelijk moeten maken of we hier echt van een totale genezing kunnen spreken.