Het vaccin beschermt kinderen tegen malaria, maar moet wel vier keer worden toegediend. En dat kan wel eens een probleem zijn.

In 2018 zullen jonge kinderen in Kenia, Ghana en Malawi het vaccin aangeboden krijgen. Het is een experiment van de Wereldgezondheidsorganisatie. Hoewel het vaccin tijdens experimenten in het lab en klinische onderzoeken daarbuiten bijzonder veelbelovend is, is nog onduidelijk of het ook in de armste delen van de wereld werkelijk levens redden kan.

RTS,S
Het draait allemaal om het vaccin RTS,S. Het is het eerste – en tot op heden enige – vaccin dat jonge kinderen tegen malaria beschermt. Het vaccin zorgt ervoor dat het immuunsysteem de parasiet die malaria veroorzaakt, aanvalt.

Klinisch onderzoek
Natuurlijk wordt er al lange tijd aan het vaccin gewerkt en is het ook al uitgebreid getest. Klinisch onderzoek wijst uit dat het vaccin de kans dat kinderen malaria oplopen, flink verkleind. Onder de jonge kinderen (tussen de 5 en 17 maanden oud) die het vaccin toegediend kregen, voorkwam het vaccin ongeveer vier op de tien gevallen van malaria. Ook beschermt het vaccin tegen een ernstige vorm van malaria: kinderen die het vaccin kregen en toch malaria opliepen, hoefden minder vaak in het ziekenhuis te worden opgenomen en ook minder vaak een bloedtransfusie te ondergaan.

Malaria treft Afrika het hardst. Hoewel er de afgelopen vijftien jaar tal van maatregelen zijn getroffen om malaria op dit continent te bestrijden, sterven er jaarlijks nog zo’n 429.000 Afrikanen aan de ziekte. En de meeste slachtoffers zijn jonge kinderen.

Pilot
Een veelbelovend vaccin dus. Voorwaarde is echter wel dat kinderen het vier keer toegediend krijgen. En de vraag is of het ook in de armste delen van Afrika – met beperkte medische voorzieningen – mogelijk is om het vaccin vier keer tijdig toe te dienen. Daarom heeft de Wereldgezondheidsorganisatie nu een pilot-studie opgezet. De studie start volgend jaar en vindt plaats in Malawi, Ghana en Kenia. Uit de pilot moet blijken of het vaccin hier – waar het zo hard nodig is (zie kader) – kan doen wat het moet doen.

Goed nieuws
“Het vooruitzicht van een malariavaccin is goed nieuws,” stelt Matshidiso Moeti namens de Wereldgezondheidsorganisatie. “De informatie die we tijdens de pilot verzamelen, helpt ons om beslissingen te nemen over het op grote schaal inzetten van dit vaccin. In combinatie met bestaande maatregelen tegen malaria kan het vaccin mogelijk tienduizenden levens in Afrika redden.”

Men hoopt half 2018 te beginnen met vaccineren in Ghana, Kenia en Malawi. Het vaccin wordt middels een injectie toegediend. De bijwerkingen zijn vergelijkbaar met die van andere vaccins die kinderen toegediend krijgen. Je moet dan onder meer denken aan pijn en zwelling van het been of de arm waarin het vaccin wordt toegediend en koorts.