ijsbreker

Varen over de Noordpool: nieuw onderzoek wijst erop dat dat in de toekomst tot de mogelijkheden behoort. Het ijs wordt hier de komende jaren zo dun dat ijsbrekers moeiteloos een vaarroute kunnen creëren die schepen dwars over de Noordpool leidt.

Dat schrijven onderzoekers van de universiteit van Californië in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences. “Niemand heeft het ooit over varen op het topje van de Noordpool,” stelt onderzoeker Laurence Smith. “Dit is een totaal onverwachte mogelijkheid.”

Zonder ijsbrekers
Smith en collega’s bestudeerden klimaatvoorspellingen voor de periode tussen 2040 en 2059. Ze richtten zich daarbij met name op de toegankelijkheid van de Noordpool in de maand september: de maand waarin er het minste ijs ligt. Uit het onderzoek blijkt dat schepen tegen 2050 verschillende voorheen ontoegankelijke delen van de Noordpool kunnen bevaren. In veel gevallen zonder dat daar ijsbrekers voor nodig zijn. “We hebben het over een toekomst waarin schepen, in ieder geval gedurende bepaalde jaren, in staat zullen zijn om zonder een escorte door de Arctis (het gebied rond de Noordpool, red.) te varen, iets wat op dit moment nog ondenkbaar is,” stelt Scott Stephenson.

Deze routes zijn nu in september al bevaarbaar. Afbeelding: UCLA.

Deze routes zijn nu in september al bevaarbaar. Afbeelding: UCLA.

Noordwestelijke Doorvaart
Ook de Noordwestelijke Doorvaart (die Azië en het oosten van Canada met elkaar in contact brengt) zal in de toekomst in steeds grotere mate gebruikt kunnen worden. Op dit moment is de route gemiddeld slechts één keer in de zeven jaar toegankelijk. Tegen 2050 zal deze naar verwachting in september gemiddeld één keer in de twee jaar open liggen. Nu is de route nog geen optie voor commerciële schepen. Daarvoor is deze te onbetrouwbaar: dan is deze weer open, dan is deze weer dicht. Maar halverwege deze eeuw wordt de route waarschijnlijk wel een optie, omdat deze veel vaker open zal zijn.

Deze routes zijn tussen 2040 en 2059 bevaarbaar. De rode routes enkel met behulp van ijsbrekers. De blauwe routes zijn ook zonder ijsbrekers bevaarbaar. Afbeelding: Proceedings of the National Academy of Sciences.

Deze routes zijn tussen 2040 en 2059 bevaarbaar. De rode routes enkel met behulp van ijsbrekers. De blauwe routes zijn ook zonder ijsbrekers bevaarbaar. Afbeelding: Proceedings of the National Academy of Sciences.

Scenario’s
In hun studie hielden de onderzoekers rekening met twee scenario’s. Een scenario waarin de wereldwijde CO2-uitstoot met 25 procent toeneemt en de stijging van de temperatuur redelijk beperkt blijft. En een scenario waarin nog eens een tien procent extra CO2 wordt uitgestoten en de temperatuur sterker stijgt. Opvallend genoeg leverden beide scenario’s een zeer toegankelijke Noordpool op. “Ongeacht welk scenario we in overweging nemen: tegen het midden van deze eeuw is het zeeijs zodanig dun dat de gemiddelde ijsbreker kan gaan waar deze wil,” stelt Smith.

Het onderzoek is heel belangrijk. Want 2050 lijkt misschien nog ver weg, maar schijn bedriegt. Er moeten namelijk nog wel de nodige maatregelen getroffen worden alvorens schepen straks op tal van manieren de Noordpool gaan oversteken. Zo zullen er afspraken gemaakt moeten worden over de rechten en plichten van de schepen die deze routes gaan gebruiken. Ook moet er worden nagedacht over de invloed die meer scheepvaart in dit gebied op het milieu heeft. En er zullen veiligheidsmaatregelen moeten worden getroffen om de oversteek verantwoord te maken. “Het poolgebied is een kwetsbare en gevaarlijke plek.”