ACHTERGROND  Een melodie maakt soms meer los dan u zou willen. Herinneringen, oude emoties en nieuwe gevoelens rollen over elkaar heen. Een niet te stoppen glimlach, een tranendam die doorbreekt of een woede die geen vuist ongebald houdt. Het is de kracht van muziek. En die kracht kan genezend werken.

Muziek heeft een wonderlijke uitwerking op de mens. Bepaalde liedjes kunnen emoties oproepen, rust verschaffen of kracht geven. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kracht van muziek als verzachtend of bijna-genezend middel wordt ingezet. Muziektherapie klinkt misschien wat zweverig, maar heeft de sporen inmiddels verdiend. De therapie helpt het brein om te gaan met prikkels die daarvoor problemen veroorzaakten. Zo kan de therapie gevoelens van angst, agressie, verdriet, woede en stress verminderen of zelfs wegnemen.

Verdriet en woede
Els is elf. Ze zit vreselijk met zichzelf in de knoop. Haar ouders zijn gescheiden, haar beste vriendinnetje is onlangs overleden en haar moeder heeft sinds vorige week een nieuwe vriend. Els’ schoolresultaten kelderen. Ze is somber, heeft nergens zin in en laat zich soms ontglippen dat het toch beter zou zijn als ze er niet geweest was. Het verdriet en de woede overspoelen haar.
Het is zomaar een fictieve situatie waarin een therapeut kan besluiten om muziektherapie toe te passen. Hierbij worden bijvoorbeeld liedjes gebruikt die niet over Els gaan, maar over een ander meisje met dezelfde problemen. De herkenning van die problemen zorgt ervoor dat de emoties boven komen drijven. En dat is stap één.

Dementie
Maar ook volwassenen hebben baat bij muziektherapie. Zo blijkt muziek Alzheimerpatiënten enorm te helpen. Italiaanse wetenschappers deden in 2008 onderzoek naar de invloed van muziek op ouderen met matige of ernstige dementie. En het resultaat mag er zijn. De psychische problemen en gedragsproblemen zoals angst, geprikkeldheid, slecht slapen, agressie en wanen namen af. Zelfs een maand na de therapie heeft de muziek nog effect. Uit de studie bleek ook dat de relatie tussen de therapeut en patiënt aanzienlijk verbetert zodra er muziektherapie wordt toegepast.

Angst en agressie
Maria is negenenzestig. Ze is als kind misbruikt en daardoor heel angstig en bij vlagen agressief. Ze woont in een verpleegtehuis, maar zorgt daar voor veel onrust onder de bewoners. Ze slaapt slecht en houdt dan de hele gang wakker. Bovendien


‘Music that makes you feel good’

ontstaan er door haar toedoen steeds meer conflicten en ruzies onder de ouderen.
Ook deze fictieve dame zou in aanmerking komen voor muziektherapie. In tegenstelling tot Els zal zij de volwassen variant volgen. Hierbij wordt in de meeste gevallen in groepen gewerkt. De volwassenen krijgen allemaal een muziekinstrument en uiten zo hun gevoel bij een bepaald lied. Men gaat ervan uit dat het muzikale gedrag een uitdrukking is van het algemene gedrag. Door het muzikale gedrag aan te pakken, zou zo indirect het algemene gedrag worden behandeld. Maria kan bijvoorbeeld heel erg boos worden als een lied over een vader wordt afgespeeld. Die woede uit ze door haar instrument heel hard te bespelen. Dat muzikale gedrag komt voort uit algemeen gedrag en de aanpak ervan moet het eigenlijke probleem beter beheersbaar zijn voor Maria zelf en haar omgeving.

Kankerpatiënten
Muziektherapie is ook effectief gebleken bij mensen met het Downsyndroom en autisme. Het uiten van emoties wordt voor hen een stuk gemakkelijker als ze een muziekinstrument ter hand kunnen nemen. Ook mensen die onder stressvolle omstandigheden leven, kunnen baat hebben bij muziektherapie. Maar de kracht van de muziek strekt nog veel verder. Zo hebben ook kankerpatiënten goede ervaringen met muziektherapie. In een onderzoek kregen 28 kankerpatiënten met pijn veertien dagen lang muziektherapie die erop gericht was om hen te laten relaxen. Na twee weken bleken de patiënten beter te slapen en minder pijnstillers nodig te hebben.

Het lijkt erop dat de slogan: ‘music that makes you feel good’ dankzij muziektherapie werkelijkheid wordt.