zebravis

Wat gebeurt er als u een zebravis trakteert op een borrel en ‘m vervolgens terugstuurt naar zijn vrienden? Dan gaat niet alleen de zebravis, maar de hele school sneller zwemmen! Dat hebben onderzoekers ontdekt.

Wetenschappers verzamelden een aantal zebravissen en plaatsten ze in water met verschillende concentraties ethanol (variërend van geen ethanol tot een hoge concentratie ethanol). Vervolgens plaatsten ze de zebravis in een watertank met soortgenoten die niet aan ethanol waren blootgesteld en keken wat er gebeurde.

Eerder onderzoek
Uit eerder onderzoek was al gebleken dat blootstelling aan alcohol invloed heeft op de bewegingen van de zebravis. Wanneer de zebravis aan een kleine hoeveelheid alcohol is blootgesteld, gaat deze sneller zwemmen. Bij een hoge concentratie daalt zijn snelheid. En wanneer een hele school vissen een borrel te veel op heeft, heeft dat een negatieve invloed op de samenhang van de school. Er is echter nog nooit onderzocht welke invloed één aan alcohol blootgestelde zebravis heeft op een school zonder een druppel op.

Verrassende resultaten
“De resultaten waren heel verrassend,” stelt onderzoeker Maurizio Porfiri. Wanneer de zebravissen alleen zwommen, deden ze hetzelfde als tijdens andere onderzoeken. Dus: een klein beetje alcohol maakte ze sneller, een heleboel alcohol maakte ze langzamer. Maar eenmaal in een groep zebravissen gearriveerd, leken ze anders op de alcohol te reageren. De vissen die aan een hoge concentratie alcohol waren blootgesteld gingen bijna twee keer zo snel zwemmen. Het wijst erop dat de aanwezigheid van soortgenoten invloed had op het gedrag dat vissen onder invloed van alcohol vertonen. Maar daar blijft het niet bij: de aan alcohol blootgestelde vis bleek ook het gedrag van zijn nuchtere soortgenoten te beïnvloedden. Zij pasten hun gedrag en zwemsnelheid aan die van de aan alcohol blootgestelde vis aan. Maar de mate waarin ze dat deden, bleek weer afhankelijk te zijn van de mate waarin hun aan alcohol blootgestelde soortgenoot ‘dronken’ was. “Het is duidelijk dat de onbehandelde vissen de zwemsnelheid van de aan alcohol blootgestelde vis overnamen,” stelt Porfiri. “En die correlatie was met name sterk bij een gemiddelde blootstelling aan alcohol: bij hele hoge of lage doses alcohol nam de invloed af.”

Sociale prikkel
Waarom een zebravis die aan alcohol is blootgesteld opvallend sneller gaat zwemmen als hij soortgenoten ziet, is niet helemaal duidelijk. Porfiri wijst erop dat een drukke omgeving – de aanwezigheid van zoveel soortgenoten – wellicht verklaart waarom de vis zo hyper wordt. Ook stelt hij dat alcohol ervoor zorgt dat de zebravis minder remming heeft. De hogere snelheid kan dan ook wel eens het resultaat zijn van een ongeremd verlangen om de interactie met soortgenoten om te gaan. Wat de reden ook is: bewezen is dat een sociale prikkel (de aanwezigheid van andere zebravissen) invloed heeft op de reactie die een zebravis op alcohol vertoont.

“Het is duidelijk dat de onbehandelde vissen de zwemsnelheid van de aan alcohol blootgestelde vis overnamen”

Leiderschap
Een andere goeie vraag is waarom nuchtere zebravissen zich door aan alcohol blootgestelde soortgenoten laten beïnvloeden. Waarom passen ze hun gedrag en zwemsnelheid aan ‘dronken’ vissen aan? Het lijkt er bijna op dat aan alcohol blootgestelde zebravissen een leiderschapsrol op zich nemen. Maar de onderzoekers waarschuwen dat agressief, risicovol gedrag – dat aan alcohol blootgestelde zebravissen vertonen, omdat er minder sprake is van remming – wellicht verantwoordelijk is voor het feit dat een dronken zebravis kenmeken van een leider vertoont.

De onderzoekers zijn van plan om hun studie voort te zetten. Zo willen ze bijvoorbeeld achterhalen of de sociale invloed die een al dan niet aan alcohol blootgestelde vis op een groep heeft beïnvloed wordt door de grootte van die groep. De onderzoeken moeten meer inzicht geven in het complexe samenspel tussen alcohol en sociaal gedrag.