Winter is coming en wel nu! Volgens astronomen begint de winter vandaag. Tijd om de schaatsen uit het vet te halen?

Om 11.44 uur is het dan zover: de winter valt in. Aldus astronomen. Voor meteorologen en klimatologen is de winter al een tijdje begonnen: zij houden 1 december als startdatum voor de winter aan.

Wat te verwachten?
Ongeacht of je nu de astronomen of meteorologen aanhangt, is er natuurlijk één vraag die ons allen bezighoudt: wat gaat deze winter ons brengen? Een witte kerst, misschien? Of een Elfstedentocht?

Geen witte kerst
Laten we maar even met die sprookjesachtige witte kerst beginnen. Dat zit er in ieder geval niet in. Zowel op eerste als tweede kerstdag komen de temperaturen niet eens in de buurt van het vriespunt. Helaas. Wist je overigens dat een witte kerst toch veel uitzonderlijker is dan veel mensen – puttend uit hun eigen geheugen – aannemen? In de vorige eeuw kwam het maar zes keer voor (in 1906, 1938, 1940, 1950, 1964 en 1981) en sinds de eeuwwisseling overkwam het ons twee keer (2009 en 2010). Deskundigen voorspellen bovendien dat een witte kerst in de toekomst – door toedoen van klimaatverandering – alleen maar zeldzamer zal worden. “Voor een witte kerst zul je in de toekomst steeds verder naar het noorden moeten en ook daar wordt de periode waarin er sneeuw ligt, korter. In de verre toekomst vind je een witte kerst alleen nog waar de eeuwige sneeuw ligt: hoog in de Himalaya en op de Zuidpool,” zo vertelde onderzoeker Janneke Ettema enige tijd geleden aan Scientias.nl.

De Elfstedentocht
De Elfstedentocht dan? De komende weken in ieder geval niet. Het KNMI verwacht dat de temperaturen in ieder geval tot begin januari ruim boven het vriespunt blijven. En daarna? Tja, waar het eigenlijk op neerkomt, is dat niemand dat precies weet. Wat we wel weten, is dat een Elfstedentocht steeds minder aannemelijk wordt. De laatste keer dat de tocht werd verreden, was in 1997. Rond 1900 was de kans op een Elfstedentocht 20 procent. In 2010 was de kans op een Elfstedentocht 5,5 procent. En klimaatscenario’s van de KNMI suggereren dat de kans op extreme kou in de 21e eeuw verder afneemt. Het betekent heel concreet dat de Elfstedentocht naar verwachting gemiddeld ééns in de 18 jaar georganiseerd kan worden, terwijl dat aan het begin van de 20e eeuw nog eens in de vier tot vijf jaar gebeurde.

Maar niets zo veranderlijk als het weer en klimaat. En een koude uitschieter kan er zomaar toe leiden dat de Elfstedentocht volgend jaar toch van start gaat. De hamvraag is dan ook: zit er zo’n koude uitschieter in? Moeilijk, moeilijk, moeilijk. Meteorologen, almanakken: ze zijn het gewoon niet met elkaar eens. Sommigen verwachten – bijvoorbeeld op basis van de Siberische sneeuwlaag – een strenge winter. Het KNMI verwacht op basis van het versterkte broeikaseffect weer temperaturen die hoger uitvallen dan normaal (normaal is dan het gemiddelde van 1981-2010). Al met al lijkt ook dit jaar maar één man de waarheid in pacht te hebben. En dat is Piet Paulusma. Hij verwacht deze winter namelijk..van alles. “Van storm tot rustig weer, mist, sneeuw, gladheid, koude(re) perioden tot echt zacht weer.” Grote kans dat hij gelijk krijgt.