De Indonesische mini-mensen lijken toch niet af te stammen van Homo erectus.

Dat stellen Australische onderzoekers in het blad Journal of Human Evolution. Volgens de wetenschappers is het veel aannemelijker dat Homo floresiensis een ‘zusje’ was van Homo habilis. “Dat betekent dat de twee (H. floresiensis en H. habilis, red.) een gemeenschappelijke voorouder hadden,” legt onderzoeker Debbie Argue uit.

Homo erectus
Homo floresiensis werd in 2003 op het Indonesische eiland Flores ontdekt en kreeg al snel de bijnaam ‘hobbit’. Die bijnaam heeft de mensachtige te danken aan zijn postuur: H. floresiensis was amper één meter groot. Grote vraag was natuurlijk: van wie stamt deze kleine mensachtige af? Lang werd daarbij gekeken naar de veel grotere Homo erectus, de enige andere vroege mensachtige waarvan we zeker weten dat deze in het huidige Indonesië voorkwam. Maar dat idee vegen Argue en collega’s nu dus van tafel.

99 procent
De onderzoekers bestudeerden de schedel, kaken, tanden, armen, benen en schouders van Homo floresiensis. “We keken of Homo floresiensis af kon stammen van Homo erectus,” legt Argue uit. En dat lijkt onmogelijk te zijn. Zo zijn veel kenmerken van H. floresiensis – waaronder de kaken – veel primitiever dan die van H. erectus. “Waarom zou de kaak van Homo erectus terug evolueren naar de primitieve omstandigheden die we zien in Homo floresiensis?” vraagt Argue zich hardop af. En dat lijkt inderdaad onlogisch. “We zijn voor 99 procent zeker dat hij (H. floresiensis, red.) niet verwant is aan Homo erectus,” vertelt onderzoeker Mike Lee.

Een gereconstrueerde schedel van H. floresiensis. Afbeelding: Stuart Hay / ANU.

Homo habilis
Geen nakomeling van H. erectus dus, maar waarschijnlijk een ‘zustersoort’ van Homo habilis: één van de oudste mensachtigen die we kennen, die zo’n 1,75 miljoen jaar geleden in Afrika leefde. “Het is mogelijk dat Homo floresiensis evolueerde in Afrika en migreerde,” stelt Argue. Een andere mogelijkheid is dat de gezamenlijke voorouder van H. floresiensis en H. habilis Afrika verliet en elders evolueerde tot H. floresiensis.

De Floresmens is al sinds zijn ontdekking onderwerp van discussie. Zo was lang niet elke wetenschapper ervan overtuigd dat met H. floresiensis een nieuwe mensachtige soort was ontdekt. Sommige wetenschappers stelden dat de kleine mensen op Flores geen nieuwe soort, maar zieke Homo sapiens waren. Maar ook die hypothese kan wat Lee betreft definitief van tafel. “We weten bijna 100 procent zeker dat het geen misvormde Homo sapiens was.”