Hoe is het mogelijk?

Elk jaar belandt in Zwitserland 300 kilo zilver en 43 kilo goud in het afvalwater, zo hebben onderzoekers ontdekt. Samen is dat zilver en goud goed voor zo’n 1,5 miljoen Zwitserse franken, oftewel zo’n 2,6 miljoen euro. Daarnaast troffen de onderzoekers in afvalwater nog andere zeldzame metalen aan, zoals gadolinium (1070 kilo) en niobium. Ook belandt op jaarbasis zo’n 1500 kilogram neodymium in het afvalwater. En zou zo’n 150 kilo ytterbium in het riool eindigen.

Microgram
Als we de in het rioolwater aangetroffen concentratie elementen afzetten tegen het aantal inwoners van Zwitserland, zou er per hoofd per dag enkele microgrammen goud in het riool belanden. Van andere elementen (onder meer zink, niobum en gadolinium) is het zelfs meer dan een milligram per dag per hoofd van de bevolking. En van elementen als fosfor, ijzer en zwavel belandt zelfs meer dan een gram per dag per hoofd van de bevolking in het riool.

Industrie
Maar hoe komen die elementen – en dan met name de kostbare exemplaren zoals goud en zilver – nu precies in afvalwater terecht? Een groot deel is het resultaat van industriële activiteiten. Dat blijkt wel uit het feit dat verhoogde concentraties goud, ruthenium en rodium werden aangetroffen in de Jura (een regio waar veel horloges worden vervaardigd). Andere elementen – zoals niobium en titanium – worden weer gebruikt in verf, terwijl gadolinium weer opduikt in de medische sector en germanium in elektronische componenten zit. “Hoewel het uiteindelijke lot van de verschillende elementen tot op heden nauwelijks is bestudeerd, weten we dat een groot deel ervan in het afvalwater belandt,” zo melden de onderzoekers in een persbericht.

Ticino
Misschien nog wel interessanter is de vraag of het de moeite waard is om op goud- en zilverjacht te gaan in het Zwitserse riool. Volgens de onderzoekers kun je je de moeite beter besparen. Over het algemeen zijn de concentraties zo laag dat het verzamelen van het goud meer geld kost dan het oplevert. Alleen op bepaalde plekken in Ticino – een kanton waarin ‘s werelds grootste goudraffinaderijen te vinden zijn – zijn de concentraties goud zo hoog dat recyclen de moeite en kosten waard zou kunnen zijn.

De onderzoekers zochten ook uit of al deze elementen een bedreiging vormen voor het milieu. Voor de meeste elementen geldt dat de concentratie echt heel laag is: zo laag dat ze waarschijnlijk geen bedreiging vormen voor het milieu. Tegelijkertijd benadrukken de onderzoekers dat we nog niet zo heel veel weten over de mogelijke giftige effecten van veel opkomende elementen: elementen die in toenemende mate in de medische of high-tech wereld worden ingezet.