Een exploderende ster heeft 10 miljoen jaar geleden een bijna 500 lichtjaar groot gat in de ruimte geslagen.

En die enorme leegte is ons gek genoeg eigenlijk nooit opgevallen. Maar ruimteobservatorium Gaia heeft de leegte nu zichtbaar gemaakt. En daarmee geeft het observatorium ons en passant meer inzicht in hoe sterren ontstaan.

De kracht van 3D
Gaia heeft als doel een 3D-kaart van het heelal te maken. Dat zo’n 3D-kaart onze kijk op het heelal radicaal kan veranderen, blijkt wel uit dit nieuwe onderzoek. Wetenschappers hebben namelijk met behulp van Gaia-data een 3D-kaart gemaakt van twee moleculaire wolken die we eerder alleen in 2D kenden. “We kunnen deze wolken al decennialang waarnemen, maar we kenden hun ware vorm, diepte of dikte niet,’ vertelt onderzoeker Catherine Zucker. “Nu weten we waar ze zich precies bevinden.”En met het exact bepalen van de positie van deze moleculaire wolken is ook een zo op het eerste zicht wat mysterieuze leegte in de ruimte ontdekt. De moleculaire wolken – Perseus en Taurus genaamd – blijken deze bolvormige leegte te omarmen.

Supernova
Maar hoe is die mysterieuze leegte nu ontstaan? De onderzoekers hebben daar wel ideeën over. Ze vermoeden dat in het hart van de bolvormige leegte ooit een zware ster te vinden was, die zo’n 10 miljoen jaar geleden geëxplodeerd is. Door de explosie werd gas en stof in alle richtingen weggeslingerd. En de Perseus- en Taurus-wolken bestaan uit restanten van dat weggeslingerde gas en stof.

Nieuwe sterren
Het onderzoek verandert onze kijk op deze moleculaire wolken radicaal. Zo zijn het feitelijk gezien geen twee van elkaar losstaande objecten. In plaats daarvan zijn ze gelijktijdig ontstaan. Daarnaast zien we dat in beide moleculaire wolken vandaag de dag nieuwe sterren ontstaan uit gas dat miljoenen jaren geleden door een supernova-explosie beschikbaar is gekomen. “Het laat zien dat wanneer een ster sterft, de supernova een kettingreactie op gang brengt die uiteindelijk leidt tot de geboorte van nieuwe sterren,” aldus onderzoeker Shmuel Bialy.


Filmpje: Jasen Chambers / Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian.

Het is fascinerend om te zien welke geheimen het heelal prijsgeeft als je het in 3D bekijkt. En er valt nog veel te ontdekken. Bijvoorbeeld in moleculaire wolken zoals Perseus en Taurus. “Er zijn veel theorieën over hoe gas zichzelf herschikt om nieuwe sterren te vormen,” vertelt Zucker. “Astronomen hebben die theoretische ideeën in het verleden getoetst met behulp van simulaties, maar nu kunnen we voor het eerst echte – niet-gesimuleerde – 3D-beelden gebruiken om uit te zoeken welke theorie het beste werkt.”