Het waterpeil is drastisch gedaald, waardoor het oude megalithische monument droog is komen te liggen.

Afgelopen zomer was het onvoorstelbaar heet in veel delen van Europa. De warmte teisterde ook Spanje, dat de op twee na droogste juni van de eeuw noteerde en kampte met bovengemiddelde temperaturen in juli en augustus. Veel mensen ondervonden last, waaronder boeren die door de droogte hun gewassen zagen verwelken. Nieuwe beelden van NASA hebben nu onthuld dat deze barre omstandigheden in Spanje er ook toe hebben geleid dat het duizenden jaren oud monument de Dolmen de Guadalperal droog is komen te liggen.

Dolmen de Guadalperal
De Dolmen de Guadalperal, ook wel de ‘Spaanse Stonehenge’ genoemd, is een oud cirkelvormig monument dat zich op de bodem van het Spaanse meer Valdecañas-reservoir in de Taag bevindt. Het monument – dat zijn naam dankt aan de gelijkenissen met de Engelse Stonehenge – bestaat uit ruim 100 rechtopstaande stenen en is zo’n slordige 7000 jaar oud. Normaal gesproken is het monument met water bedekt en daarom nauwelijks te zien. Maar doordat het waterpeil door de droogte steeds verder zakte zijn de eeuwenoude overblijfselen bloot komen te liggen. Al in de jaren zestig piekten de uiteinden van de hoogste megalieten uit het meer terwijl het waterpeil fluctueerde. Maar door de extreme droogte van afgelopen jaar zijn de volledige stenen pilaren zichtbaar geworden.


De Spaanse Stonehenge. Foto is genomen op 28 juli 2019.

Huis
Archeologen geloven dat het monument oorspronkelijk een afgesloten ruimte was en een soort groot stenen huis met dak voorstelde. Wat men hier duizenden jaren geleden precies deed, blijft een mysterie. Mogelijk diende het monument als een tombe of misschien was het wel een plek voor religieuze rituelen. Ook zou het een handelsknooppunt kunnen zijn geweest omdat het op de betreffende locatie relatief eenvoudig is om de rivier over te steken. Het monument werd in 1926 ontdekt tijdens opgravingen onder leiding van de Duitse archeoloog Hugo Obermaier. Toen in 1963 de Valdecañas-dam op de rivier de Taag werd gebouwd, stroomde het meer onder waardoor ook het historische monument onder water verdween.

Beelden
Maar daar is nu dus verandering in gekomen. Onderstaande beelden zijn verkregen door de satelliet Landsat 8. De bovenste afbeelding is gemaakt op 24 juli 2013, de onderste op 25 juli 2019. Let op de veranderende waterstanden en de verbreding van de bruine ring rond de kustlijn. De lichtere gekleurde sedimenten stellen de recent blootgelegde bodem van het meer voor. De cirkel markeert het gebied waar zich de overblijfselen van de Dolmen de Guadalperal bevinden.

Het meer Valdecañas Reservoir. Deze foto is genomen op 24 juli 2013. Afbeelding: Earth Observatory

Het meer Valdecañas Reservoir. Deze foto is genomen op 25 juli 2019. Afbeelding: Earth Observatory

Wat er met de overblijfselen van het oude monument gaat gebeuren is nog onzeker. Een groep lokale bewoners heeft een verzoek ingediend om de stenen te verplaatsen. Door deze verhuizing zou niet alleen het bijzondere, oude monument behouden blijven – de poreuze stenen beginnen al behoorlijk te slijten – maar zou ook het toerisme in de nu vrij rustige en stille regio toenemen.