Maar Amerikaanse onderzoekers hebben een oplossing!

Zelfrijdende auto’s hebben verschillende voordelen. Zo zouden ze leiden tot een efficiëntere doorstroming en dus kortere reistijd en het verkeer bovendien een stuk veiliger maken (aangezien het leeuwendeel van de verkeersongevallen te wijten is aan menselijk falen). Maar wat mensen nog wel het meest aanspreekt aan de zelfrijdende auto, is dat deze je in staat stelt om onderweg een stuk productiever te zijn. Je hoeft niet te sturen of op de ogen op de weg te houden en dat betekent dat je onderweg gewoon achter je laptopje kunt zitten om nog wat werk te verzetten of de notulen van de vorige vergadering door te nemen.

Wagenziekte
Het klinkt heel aantrekkelijk, maar er is één probleem. “De productiviteitswinst waar de voorstanders van zelfrijdende auto’s over praten, is er mogelijk niet als we het probleem van wagenziekte (zie kader, red.) niet oplossen,” aldus onderzoeker Michael Sivak.

Chaos in het brein
Misschien heb je er ook wel last van als je als passagier in de auto zit en nog snel even je mail wilt checken of het laatste nieuws op je telefoon probeert te lezen. Je wordt wat misselijk, krijgt hoofdpijn of wordt duizeling. Kortom: de wagenziekte krijgt je in zijn greep. Het probleem ontstaat door een conflict van de zintuigen: de informatie afkomstig van de ogen spreekt de informatie afkomstig van het evenwichtszintuig tegen. Het evenwichtszintuig vertelt je brein namelijk dat er sprake is van een voorwaartse beweging of versnelling. Maar je ogen zijn gefixeerd op een stilstaand object – in dit geval: je smartphone – en vertellen je brein dus dat je niet beweegt.

Systeem
Het goede nieuws is dat Sivak en collega’s een oplossing voor dat probleem denken te hebben. Ze introduceren namelijk het Universal Motion Sickness Countermeasure System. Wat doet dit – inmiddels gepatenteerde – systeem? Het richt zich op de ogen (die in het geval van wagenziekte dus in de veronderstelling zijn dat je stilstaat, terwijl het evenwichtsorgaan het brein iets anders vertelt). Het systeem geeft lichtsignalen af die gericht zijn op wat onderzoekers de ‘visuele periferie’ noemen: je ziet die lichtsignalen dus op het randje van je gezichtsveld en ze bootsen eigenlijk na wat je als passagier zou zien als je wél naar buiten zou kijken. Het resultaat? Je ogen vertellen je brein hetzelfde verhaal als het evenwichtsorgaan.

Bril?
Hoe dat systeem precies vorm zou krijgen, laten de onderzoekers nog even in het midden. Hun patent maakt melding van een draagbaar systeem (je kunt dan bijvoorbeeld denken aan een soort bril). Tevens wordt er gesproken over een systeem dat in de auto ingebouwd zit.

Nu het patent is afgegeven, zullen de onderzoekers contact gaan zoeken met industriële partners. Ze hopen het systeem zo spoedig te kunnen commercialiseren. En dat is echt geen overbodige luxe, zo benadrukt onderzoeker Keith Hughes nog eens. “Een oplossing vinden voor wagenziekte is noodzakelijk.” De onderzoekers wijzen erop dat wagenziekte in de toekomst waarschijnlijk een groter probleem worden, simpelweg omdat je in de zelfrijdende auto altijd passagier bent. “De bescherming die bestuurders (tegen wagenziekte, red.) ervoeren door de auto te besturen, is er dan niet meer,” stelt Sivak. Daar komt nog eens bij dat de zelfrijdende auto waarschijnlijk heel anders is ingericht dan we nu van auto’s gewend zijn. Zo kan het zijn dat je bijvoorbeeld met je rug naar de rijrichting zit of – net als in een metro – zijwaarts in het voertuig plaatsneemt. Beide scenario’s kunnen voor nog meer verwarring in het brein zorgen.