De afgelopen dertig jaar is 115.000 vierkante kilometer land onder water komen te staan. Daar tegenover staat dat 173.000 vierkante kilometer water nu land is geworden.

Wetenschappers van het Nederlandse Deltares onderzoeksinstuut hebben satellietbeelden gebruikt om de verdeling van water in kaart te brengen. De resultaten zijn deze week gepubliceerd in het wetenschappelijke vakblad ‘Nature Climate Change’.

In Nederland is er meer land ontstaan (groen) dan verdwenen (blauw). Het groene stukje land ten westen van Rotterdam is de Tweede Maasvlakte, die momenteel wordt aangelegd.

In Nederland is er meer land ontstaan (groen) dan verdwenen (blauw). Het groene stukje land ten westen van Rotterdam is de Tweede Maasvlakte

De onderzoekers hebben een tool ontwikkeld om de conversie van water naar land (en andersom) in kaart te brengen. Het instrument is ontzettend nauwkeurig en ziet kleine plassen water met een breedte van dertig meter.

“De Aqua Monitor toont aan dat tussen 1985 en 2015 over de hele wereld een gebied van ongeveer 173.000 km2, ruim vier keer Nederland, is omgezet in land,” vertelt onderzoeker Gennadii Donchyts van Deltares. “Tegelijkertijd is een oppervlakte van 115.000 km2 omgezet in water. Zowel gedocumenteerde als ongedocumenteerde veranderingen als gevolg van menselijk ingrijpen, natuurlijke variaties en klimaatveranderingen zijn nu aan het licht gekomen.”

De meren in het Tibetaanse Hoogland zijn groter geworden.

De meren in het Tibetaanse Hoogland zijn groter geworden.

Opvallende resultaten
De Aqua Monitor kan goed gebruikt worden om geïsoleerde gebieden in kaart te brengen. Databases zijn vaak niet compleet genoeg. Zo vermeldt de Global Reservoir and Dams-database dat het wateroppervlak tussen 1985 en 2010 met 400 vierkante kilometer is toegenomen. De Aqua Monitor zag echter een toename van 1.180 vierkante kilometer. Een aanzienlijk verschil.

Het Tibetaanse Hoogland is veel natter geworden. Hier is de grootste hoeveelheid land water geworden. Daar tegenover staat het Aralmeer, dat in dertig jaar veel kleiner is geworden.

Kustgebieden
Ook kustgebieden zijn geanalyseerd. Tot de verrassing van wetenschappers is er aan de kust sprake van landtoename en niet van landafname. Dit is opvallend, want de zeespiegel stijgt, dus dan is landafname een logischer gevolg. Een voorbeeld van landtoename is de creatie van allerlei schiereilanden voor de kust van Dubai.

Dubai met de herkenbare palmeilanden.

Dubai met de herkenbare palmeilanden.

Voor iedereen beschikbaar
De tool van Deltares kan door iedereen gebruikt worden. “Ik weet zeker dat hierdoor de komende paar jaar allerlei toepassingen zullen verschijnen”, verwacht Jaap Kwadijk, wetenschappelijk directeur van Deltares. Misschien kan het instrument voorspellen waar er in de toekomst overstromingen plaatsvinden, zodat potentiële slachtoffers vroegtijdig worden verhuisd. Of kunnen wetenschappers in kaart brengen in welke gebieden er een tekort aan water ontstaat. De mogelijkheden zijn eindeloos.