Zo zijn de concentraties radium-228 beduidend toegenomen met diepgaande gevolgen.

Wetenschappers hebben nieuw bewijs gevonden dat klimaatverandering het Arctische gebied rap verandert. In het midden van de Noordelijke IJszee, dichtbij de Noordpool, ontdekte onderzoekers dat het niveau van radium-228 in het water het afgelopen decennium bijna is verdubbeld. En dit is slecht nieuws voor veel diersoorten die in dit gebied voorkomen.

Radium-228

Radium-228 is een van de instabiele, radioactieve isotopen van radium. Het is een natuurlijk voorkomende isotoop geproduceerd door het radioactieve verval van thorium in sedimenten. Radium hoopt zich op in vissen en in andere organismen en komt op die manier in de voedselketen terecht.

Radium
De bevinding duidt erop dat zich langs de kust grootschalige veranderingen voordoen. Radium komt namelijk voor in de buurt van land en bij een ondiepe, continentale plat – een zeewaartse voortzetting van de continentale landmassa. Het onderzoeksteam peilden de hoeveelheid radium op 69 locaties aan de westelijke rand van de Noordelijke IJszee. Tot hun verbazing bleek dat sinds de laatste metingen in 2007, de concentraties radium-228 aanzienlijk waren toegenomen. De onderzoekers volgden de stroom, wat hen leidde naar het Oost-Siberisch Arctische plat tegenover Rusland, de grootste continentale plat op aarde.

Proces
Het onderzoeksteam vermoedt dat smeltend zee-ijs heeft gezorgd voor meer open water bij de kust. Hierdoor kunnen er winden ontstaan die golfen creëren. De golfbeweging reikt tot de onderste delen van een continentaal plat, en roert daar sedimenten op. Hierbij komt radium vrij, dat naar de oppervlakte gedragen wordt en vervolgens in de open oceaan verdwijnt. De onderzoekers denken dat de opwarming van het Arctisch gebied verantwoordelijk is voor het smeltende zee-ijs, wat de golfbeweging mogelijk maakte.

Afbeelding: Natalie Renier, Woods Hole Oceanographic Institution

Ecosysteem
Waarschijnlijk komen er bij dit proces ook andere stoffen, zoals koolstof en chemicaliën vrij. En dat heeft grote gevolgen voor Arctische voedselwebben en dierpopulaties. Als deze stoffen in de Noordelijke IJszee afgegeven worden, kan dit bijvoorbeeld de groei van plankton – die zich aan de onderkant van de voedselketen bevindt – bevorderen. Dit heeft aanzienlijke gevolgen voor vissen en zeezoogdieren en kan het arctische ecosysteem veranderen.

Volgens de onderzoekers zijn er mogelijk ook andere bijdragende factoren die veranderingen bij de continentale plat veroorzaken. Zo kan een toename aan golfen zorgen voor meer erosie aan de kustlijn, waardoor er meer terrestrische sedimenten in de oceaan terecht komen. Door de opwarming van het Arctische gebied kan permafrost ontdooien, waardoor er meer bodemmateriaal in de oceaan beland. En door toenemend water kunnen rivieren meer radium en andere stoffen door het hele noordpoolgebied transporteren.“We moeten het gebied dus blijven monitoren, om te begrijpen hoe het veranderende klimaat de chemie, biologie en de economische hulpbronnen van de Noordelijke IJszee zal beïnvloeden,” aldus de onderzoekers.