mars2

Er is overtuigend bewijs dat Mars ooit zo warm was dat vloeibaar water op het oppervlak kon bestaan. Nieuw onderzoek suggereert nu dat die opwarming episodisch was: zo af en toe was Mars gedurende enkele decennia tot eeuwen warm en nat.

Er is de afgelopen jaren overtuigend bewijs gevonden dat er ooit water op de planeet Mars stroomde. Denk aan oude rivierbeddingen, restanten van meren, enzovoort. Het suggereert dat Mars ooit aangenamere temperaturen kende: temperaturen die het bestaan van vloeibaar water op het oppervlak van de planeet mogelijk maakten. Maar hoewel het bewijs voor het bestaan van dat vloeibare water overtuigend is, kunnen onderzoekers er niet echt mee uit de voeten. Recente klimaatmodellen suggereren namelijk dat Mars in zijn jonge jaren al over een atmosfeer beschikte die te dun was om de planeet zodanig op te warmen dat vloeibaar water over het oppervlak kan stromen. Bovendien was de zon in de jonge jaren van de rode planeet veel minder helder dan nu het geval is: nog zo’n feit dat het plaatje van een jong Mars dat warmer is dan nu het geval is, onaannemelijk maakt.

Episodisch
Maar hoe zijn die rivierbeddingen en oude meren dan te verklaren? Wetenschappers van de universiteit van Brown komen met een oplossing. Ze stellen dat Mars episodisch warm genoeg was om vloeibaar water te herbergen. Volgens de onderzoekers konden er op Mars situaties ontstaan waardoor de planeet tijdelijk opwarmde. Denk aan het vrijkomen van broeikasgassen of vulkanisme. Maar: die periodes waarin Mars warm genoeg was om vloeibaar water te herbergen, waren maar kort. Tientallen tot honderden jaren. “De nieuwe klimaatmodellen die een koud en met ijs bedekt Mars laten zien, zijn moeilijk in overeenstemming te brengen met het overvloedige bewijs dat suggereert dat er water op het oppervlak stroomde dat stroompjes en meren vormde,” vertelt onderzoeker James W. Head. “Deze nieuwe analyse voorziet ons van een mechanisme voor episodische opwarming en smelting van sneeuw en ijs.”

“De nieuwe klimaatmodellen die een koud en met ijs bedekt Mars laten zien, zijn moeilijk in overeenstemming te brengen met het overvloedige bewijs dat suggereert dat er water op het oppervlak stroomde dat stroompjes en meren vormde”

Vulkanisme
De onderzoekers wijzen er onder meer op dat veel van de overtuigende bewijzen voor vloeibaar water op Mars zo’n 3,7 miljard jaar oud zijn. In die tijd was Mars waarschijnlijk ook vulkanisch actief. Op aarde zorgen vulkanen meestal voor afkoeling: ze brengen zwavelzuurdeeltjes en dikke aswolken in de lucht die zonlicht reflecteren, waardoor de oppervlaktetemperatuur daalt. Maar op Mars hadden de vulkanen een andere uitwerking, zo tonen Head en collega’s aan. Modellen tonen aan dat zwavelzuurdeeltjes op Mars afrekenden met stofdeeltjes in de stoffige atmosfeer van de rode planeet. Hierdoor werd er juist minder zonlicht gereflecteerd. Ondertussen creëerde zwaveldioxidegas een bescheiden broeikaseffect. Samen zorgden deze effecten ervoor dat Mars net genoeg opwarmde om vloeibaar water op het oppervlak van de planeet mogelijk te maken.

Bewijs voor stromend water op Mars wordt vaak aangehaald als een teken dat er op de rode planeet ooit wellicht leven mogelijk was. Maar was dat ook zo als die perioden waarin het water stroomde elke keer slechts tientallen tot honderden jaren duurden? Head denkt van wel. Sterker nog: hij vermoedt dat dit onderzoek wetenschappers aanwijzingen biedt om de sporen van die levensvormen te vinden. Volgens dit onderzoek zouden we restanten van dat leven in oude rivierbeddingen en meren aan moeten treffen. Hij trekt die conclusie nadat hij de situatie op Mars – met de korte perioden van opwarming – vergelijkt met de situatie op Antarctica. Op Antarctica leven algen die de kou en droogte prima kunnen hanteren. Ze wachten simpelweg op de periodieke opwarming (zomer) wanneer ijs smelt en water gaat stromen. Op dat moment bloeien de algen letterlijk op en ontwikkelen ze zich. “Dus de oude en momenteel droge rivierbeddingen en meren op Mars kunnen de restanten van vergelijkbaar primitief leven herbergen als dat ooit op Mars voorkwam.”