Veel van deze soorten kunnen binnen enkele decennia al verdwenen zijn.

Een internationaal team van zeker 150 wetenschappers schetsen in een nieuw rapport een somber beeld van het leven op aarde. Zo blijkt dat de biodiversiteit met rasse schreden achteruitgaat, waardoor ongeveer een miljoen planten- en diersoorten op dit moment een onzekere toekomst tegemoet gaan.

Zevende zitting IPBES
Van 29 april tot 4 mei onderhandelden de 132 lidstaten van het IPBES (waaronder Nederland) in Parijs over het rapport. Het rapport is het eerste mondiale biodiversiteit assessment sinds 2005 en vertegenwoordigt een belangrijke mijlpaal richting de grote Conferentie van het VN-Biodiversiteitsverdrag in november 2020 in China.

Oorzaken
“De achteruitgang van de natuur gaat op dit moment sneller dan ooit tevoren in de gehele geschiedenis van de mens,” zegt Sir Bob Watson, voorzitter van de IPBES. En dit heeft nadelige gevolgen voor mensen wereldwijd. “We tasten het fundament aan van onze economie, voedselzekerheid, gezondheid en kwaliteit van leven.” De belangrijkste oorzaken van de versnelde achteruitgang zijn onder andere ontbossing, verlies aan leefgebied, klimaatverandering, milieuvervuiling en invasieve soorten. Bovendien verwachten wetenschappers dat klimaatverandering de komende jaren een steeds grotere invloed gaat uitoefenen op de natuur.


Kwetsbare bevolkingsgroepen
In het rapport wordt ook aandacht besteed aan de gevolgen van die achteruitgang van de natuur op de armste en meest kwetsbare bevolkingsgroepen op aarde. Want veel van deze groepen leven in gebieden die het hardst worden getroffen. Het rapport is dan ook helder: er moeten nu echt spijkers met koppen geslagen worden om de ongekende achteruitgang van de natuur een halt toe te roepen.

Inspanningen
De huidige mondiale inspanningen zijn op dit moment onvoldoende. Zo laat het rapport zien dat slechts vier van de twintig internationale doelstellingen voor natuurbescherming in 2020 zullen worden bereikt. Volgens de wetenschappers zijn er dan ook ingrijpende en fundamentele maatschappelijke veranderingen nodig om het verlies aan biodiversiteit te stoppen en de natuur te herstellen. Watson benadrukt dat het nog niet te laat is om het tij te keren. “Maar alleen als er wereldwijd actie wordt ondernomen, van het lokale tot mondiale niveau,” zegt hij. “Door fundamentele transformatie en maatschappelijke veranderingen kan de natuur wereldwijd nog steeds worden beschermd en hersteld.”

Samenleving
Het betekent dat onze samenleving en economie drastisch omgevormd moet worden naar een duurzame samenleving. “Alleen als we – individueel en als maatschappij – onze relatie tot de natuur en de waardering voor de natuur veranderen, zullen we in staat zijn de natuur voor onszelf en voor andere soorten te beschermen,” zo stelt het rapport. Veranderingen waar we aan moeten denken zijn bijvoorbeeld het ombuigen van niet duurzame landbouw, de visserij en landbouwsubsidies.


Biodiversiteit
“Het rapport bevestigt dat we getuige zijn van toenemende druk op de biodiversiteit en dat menselijk handelen meer soorten met uitsterven bedreigen dan ooit tevoren,” zegt professor Saul Cunningham, niet betrokken bij het rapport. “Deze conclusies moeten serieus worden genomen. Want de biodiversiteit speelt een vitale rol in onze ecosystemen en in onze eigen levens.” Ook volgens onderzoeker en voorzitter van Birdlife Tasmania Erik Woehler is op huidige voet doorgaan geen optie meer. “We moeten de manier waarop we leven en de manier waarop we natuurlijke hulpbronnen om ons heen gebruiken, fundamenteel veranderen,” benadrukt hij.

Landen, het bedrijfsleven en maatschappelijke partijen in Nederland en wereldwijd zijn nu aan zet om de inzichten uit dit rapport om te zetten in acties en beleid. “Het is nu aan wetenschappers, overheden en gemeenschappen van over de hele wereld om de uitdaging als een zaak van urgentie aan te pakken,” zegt ook professor Richard Bardgett. “Er moeten nu echt acties worden ondernomen om de natuur te beschermen.”