muziek

Is het liedje van een vogel muziek? Nieuw onderzoek wijst er wel op: het suggereert dat vogels ongeveer dezelfde emoties ervaren als wij mensen doen wanneer we naar muziek luisteren.

“Wetenschappers hebben zich sinds de tijd van Darwin afgevraagd of liedjes van vogels en muziek dezelfde doelen dienen of dezelfde evolutionaire voorgangers hebben,” vertelt onderzoeker Donna Maney van Emory University. “Maar de meeste pogingen om de twee te vergelijken, richtten zich op de kwaliteiten van het geluid zelf: bijvoorbeeld melodie en ritme.”

Brein
Maney en haar collega’s pakten het anders aan. Voor het eerst vergeleken ze hoe het brein van vogels en mensen op liedjes van vogels en muziek reageerden. “We ontdekten dat bij vrouwelijke vogels in de paartijd hetzelfde beloningssysteem in de hersenen geactiveerd worden wanneer ze een liedje van een mannetje horen als bij mensen wanneer ze naar muziek luisteren die ze mooi vinden,” vertelt onderzoeker Sarah Earp. Voor mannetjes lag het ietsje anders: wanneer zij naar liedjes van andere mannetjes luisterden, vertoonden ze in de amygdala een reactie die vergelijkbaar was met de reactie die in menselijke hersenen optreedt wanneer we muziek horen die we niet mooi vinden.

WIST U DAT…

…sommige jonge vogeltjes alleen eten krijgen als ze het wachtwoord weten?

Hormonen
De onderzoekers brachten de vogels met behulp van hormonen in de stemming om te paren. Sommige vogels dienden ze geen hormonen toe. Alleen wanneer vrouwelijke vogels in de stemming waren om te paren, vertoonde hun brein dezelfde reactie op het liedje van mannetjes als ons brein op mooie muziek. Buiten de paartijd was die reactie aanzienlijk minder sterk. En alleen wanneer mannetjes extra testosteron in hun lijfjes hadden, reageerde hun brein net zo op de liedjes van andere mannetjes als ons brein reageert op nare muziek (bijvoorbeeld in horrorfilms). “De neurale reactie op het liedje van vogels lijkt afhankelijk van de sociale context en dat kan ook bij mensen het geval zijn,” stelt Earp. “Zowel het liedje van vogels als muziek roepen niet alleen reacties op in delen van het brein die niet direct met een beloning worden geassocieerd, maar ook in gebieden die met elkaar in contact staan en waarvan we vermoeden dat ze emoties regelen. Dat suggereert dat ze beiden een evolutionair oude mechanismen die nodig zijn voor de voortplanting en overleving, activeren.”

Hoewel er dus wel enkele overeenkomsten zijn tussen hoe ons brein en het brein van vogels op muziek reageert, heeft de studie ook beperkingen, zo erkennen de onderzoekers. Zo hebben heel wat menselijke hersengebieden die bij het luisteren naar muziek actief worden, geen duidelijke tegenhanger bij vogels. De onderzoekers hopen daarom in de toekomst hun studie te herhalen en dan onderzoek te doen onder dieren wiens brein sterker op dat van ons lijkt. Ze denken dan bijvoorbeeld aan walvissen.