Donkere energie, leefbare planeten rondom andere sterren en de mysterieuze aard van onze eigen zon. Drie onderwerpen, drie verschillende missies. ESA heeft het drietal gekozen uit een lijst van 52 kandidaten. Uiteindelijk worden twee missies daadwerkelijk uitgevoerd, maar dit gebeurt niet voor 2017.

In december stond op Scientias.nl een shortlist van zes missies. ESA heeft drie van deze missies gekozen om mee door te gaan: Euclid, Plato en de Solar Orbiter. Binnen enkele jaren valt er nog één kandidaat af, waarna er twee definitieve missies overblijven.

Euclid gaat het donkere universum in kaart brengen. De telescoop onderzoekt de verspreiding van donkere materie. Deze materie is niet met het blote oog te zien. Wetenschappers zien de bijverschijnselen van donkere materie: er wordt namelijk flink getrokken aan normale materie. ‘Iets’ moet zwaar genoeg zijn om dit trekgedrag te veroorzaken. Donkere materie is mogelijk het antwoord. Euclid brengt 20.000 vierkante graden van het heelal in kaart om de materie op te sporen. Dit geeft wetenschappers een beter beeld van donkere materie, maar ook van donkere energie: het mysterieuze kosmische fenomeen dat de expansie van het universum versnelt.

Plato is een ruimtesonde met een aantal telescopen. De ruimtesonde gaat op zoek naar planeten rondom nabij heldere sterren, voornamelijk planeten in de leefbare zone: een regio rondom een ster waar water in vloeibare staat is. De aarde bevindt zich in de leefbare zone rondom de zon. Plato zorgt er waarschijnlijk voor dat het aantal gevonden aardse exoplaneten drastisch toeneemt. Daarnaast komen wetenschappers meer te weten over hoe planetaire systemen vormen en evolueren.

De laatste kandidaat op de nieuwe shortlist van ESA is de Solar Orbiter. De ruimtesonde gaat om de zon vliegen op een afstand van 35 miljoen kilometer van de ster. Daar brengt de sonde de activiteit van de zon in kaart: van de evenaar tot de polen. “De Solar Orbiter helpt ons om magnetische stormen op de zon beter te begrijpen. Hoe ontstaan ze en hoe bereiken ze de aarde?,” vraagt Dr Marco Velli van de universiteit van Florence zich af. “We willen graag zien hoe de bron van de zon werkt. We willen de motor van dichtbij zien.”

Welke missies er gekozen worden? Dit hangt af van verschillende factoren. Het prijskaartje is misschien wel de belangrijkste factor. Twee kandidaatmissies – Marco Polo en Corss-Scale – werden om deze reden waarschijnlijk geschrapt. Het budget van de twee missies zou over de 600 miljoen euro gaan, terwijl ESA 475 miljoen euro per missie heeft. Euclid en Solar Orbiter kosten naar verwachting +/- 500 miljoen euro. Plato zit met 450 miljoen euro net iets onder de rode grens.