exokomeet

Wetenschappers hebben rondom verre sterren zes kometen ontdekt. De vondst wijst erop kometen ook buiten ons zonnestelsel veelvuldig voorkomen en mogelijk zelfs net zo ‘gewoontjes’ zijn als exoplaneten.

Kometen zijn restanten uit een ver verleden. Het zijn ijzige overblijfselen uit een tijd waarin planeten ontstonden. Ons zonnestelsel kent er verscheidene. Het is dan ook aannemelijk dat ook andere stelsels met daarin planeten kometen tellen. Maar hoe veelvuldig ze daar voorkomen? Dat is lastig te achterhalen. De sneeuwballen zijn vaak slechts vijf tot twintig kilometer groot en dus is het zoeken naar een speld in een hele grote en verre hooiberg.

Gemakkelijk op te sporen
Onderzoeker Barry Welsh weet er alles van. “We zien rond heel wat sterren stofschijven – waarschijnlijk het materiaal waaruit de planeten zijn ontstaan – en we zien planeten, maar we zien niets van het materiaal ertussen in: de asteroïde-achtige planetesimalen en de kometen.” Maar Welsh en zijn collega’s legden zich daar niet bij neer. Ze beten zich in het fenomeen ‘de exokomeet’ vast. En met succes. “Ik denk dat we eruit zijn. Deze exokometen komen veel vaker voor dan zijn veel gemakkelijker op te sporen dan mensen voorheen dachten.”

1987
Laten we voorop stellen dat exokometen geen heel nieuw verschijnsel zijn. In 1987 stelden onderzoekers al vast dat de ster beta-Pictoris kometen had. En in de jaren die volgden, werd van meer sterren vastgesteld dat ze kometen telden. Maar het totale aantal ontdekte kometen blijft enorm achter bij het enorme aantal exoplaneten dat de laatste tijd is ontdekt. Welsh bedacht dat hij toch in staat moest zijn om meer kometen op te sporen.

Verdampen
Om dat te bewerkstelligen, gebruikte hij een telescoop in Texas. Met de telescoop ging hij op zoek naar sporen van kometen. Wanneer kometen door planeten uit hun baan worden geschopt, beginnen ze richting hun ster te vallen, warmen ze op en verdampen ze langzaam. Daarbij laten ze een absorptielijn achter. Welsh en zijn collega’s tuurden enkele avonden op rij door de telescoop en ontdekten absorptielijnen die inderdaad van nacht tot nacht verschilden. Het zou het resultaat zijn van grote gaswolken die uit de kern van kometen ontsnappen wanneer deze hun ster naderen.

In totaal vonden de onderzoekers zo zes exokometen terug: 5 Vulpeculae (HD 182919), 49 Ceti (HD 9672), HD 21620, 2 Andromedae, HD 42111 en HD 110411. Alle ontdekte kometen bevinden zich rond relatief jonge sterren (van ongeveer vijf miljoen jaar oud). In de toekomst hoopt Wells in staat te zijn om ook rondom oudere sterren kometen op te sporen.