ESA lanceert later vanmorgen ExoMars: een landingsmodule én orbiter die de weg vrij moeten maken voor nog ambitieuzere missies naar Mars.

De lancering vindt plaats in Kazachstan. Daar zullen de orbiter en landingsmodule om 10.31 uur (Nederlandse tijd) het luchtruim kiezen dankzij een Proton M-raket. Het is het begin van een lange reis. Als alles volgens plan gaat, komen de twee in oktober bij Mars aan. Op 16 oktober zal de landingsmodule (Schiaparelli genaamd) zich losmaken van de orbiter en afdalen naar het oppervlak van de rode planeet. De orbiter (die wordt aangeduid met de naam Trace Gas Orbiter) zal in een baan rond Mars gaan cirkelen.

Live
Je kunt de lancering hier live volgen!

Orbiter
De Trace Gas Orbiter gaat met name onderzoek doen naar de atmosfeer van Mars. Eén van de vraagstukken waar de orbiter zich in vast gaat bijten, is het methaan-vraagstuk. De atmosfeer van Mars bevindt kleine hoeveelheden methaan. Nu kan methaan slechts kort stand houden, dat er toch continu methaan in de atmosfeer van de rode planeet wordt aangetroffen, wijst er dus op dat er continu methaan op Mars wordt geproduceerd. Maar hoe? De bron van methaan kan biologisch (leven!) zijn, maar ook chemisch. Gehoopt wordt dat de Trace Gas Orbiter de plekken waar methaan op Mars ontstaat, kan aanwijzen.

Landingsmodule
De landingsmodule – Schiaparelli – zal onderzoek doen op het oppervlak van Mars, maar dat is niet het belangrijkste doel van de module. ESA wil met Schiaparelli vooral demonstreren dat het in staat is om een landingsmodule heelhuids op het oppervlak van de rode planeet te zetten. Vandaar dat de landingsmodule ook ontworpen is om – eenmaal heelhuids gearriveerd – maar kort actief te zijn. Naar verwachting zal Schiaparelli twee tot acht dagen na de landing actief blijven. In die tijd zal de landingsmodule onder meer foto’s maken en de concentratie stof in de atmosfeer meten.

“Deze ExoMars-missie is een opmaat naar meer”

2018
ExoMars is dus deels een demonstratie-missie. ESA wil zien of de technologie die het gebruikt om op Mars te geraken, werkt. Deze ExoMars-missie is dan ook een opmaat naar meer. Als de technologie later dit jaar blijkt te werken, zal deze gebruikt worden om in 2018 een rover op Mars te zetten. Deze rover zal actief op zoek gaan naar (sporen van) leven op de rode planeet. Onder meer door diep in de planeet te boren (tot zo’n 2 meter). Als er leven is (geweest) op Mars is het niet zo aannemelijk dat we het aan het oppervlak van de rode planeet aantreffen. De dunne atmosfeer van Mars biedt weinig bescherming tegen gevaarlijke straling, waardoor leven op het oppervlak lastig is. Aannemelijker is het – volgens ESA – dat we eventueel leven ondergronds aantreffen. Vandaar de boor.

Maar een rover laten landen op Mars is niet het einddoel van ESA. De ruimtevaartorganisatie wil – met de technologie die aan de ExoMars-missies van 2016 en 2018 ten grondslag ligt – uiteindelijk nog een stap verder gaan. ESA droomt van een Sample Return Mission: tijdens deze missie worden monsters verzameld op Mars en vervolgens teruggestuurd naar de aarde voor onderzoek. Dat onderzoek kan een stuk dieper gaan dan het onderzoek dat rovers nu op het oppervlak van Mars uitvoeren. De technologie voor deze complexe missie wordt grotendeels ontwikkeld binnen ExoMars. De komende jaren zal moeten blijken of die technologie werkt en we over niet al te lange tijd een stukje van Mars naar de aarde kunnen halen.