Onderzoekers komen in een nieuw paper met een opmerkelijke oplossing voor de Fermi Paradox.

Als je kijkt naar het grote aantal sterren en planeten in onze Melkweg zou je toch verwachten dat er nog veel meer hemellichamen zijn die net als de onze bewoond zijn. Zeker als je ook recente studies in ogenschouw neemt die aantonen dat de ingrediënten voor leven – of in ieder geval de voorlopers daarvan – volop beschikbaar zijn in de ruimte. Maar tot grote verbazing van velen slagen we er maar niet in om buitenaardse levensvormen te vinden. Het vraagstuk staat bekend als de Fermi Paradox. En in een nieuw paper – verschenen in het blad The Astronomical Journal – komen wetenschappers met een interessante oplossing voor dit vraagstuk. Eentje waarin een rol weggelegd is voor extreem geduldige – misschien wel té geduldige – aliens.

Geduld
In hun paper stellen de onderzoekers dat leefbare planeten vrij zeldzaam zijn. Het betekent automatisch dat de onderlinge afstanden tussen die planeten ook groot zijn en het dus nog niet zo gemakkelijk is voor aliens om van de ene naar de andere leefbare planeet te reizen. “Als deze werelden zeldzaam zijn, kan het wel eens zijn dat we moeten wachten tot de bewegingen van sterren (zie kader hieronder, red.) ze binnen bereik brengen,” legt onderzoeker Jonathan Carroll-Nellenback aan Scientias.nl uit.


Dat planeten rond sterren draaien, weten we allemaal wel. Maar wat we ons vaak niet realiseren, is dat ook de sterren bewegen. Ze cirkelen – met verschillende snelheden en routes – rond het centrum van het sterrenstelsel waar ze deel van uitmaken. Dat betekent dat de afstanden tussen sterren – en de planeten die eromheen draaien – aan verandering onderhevig zijn. Carroll-Nellenback en collega’s denken dat aliens daar handig gebruik van kunnen maken door gewoon te wachten tot de afstand tot een andere leefbare planeet zodanig is afgenomen dat ze er gemakkelijk naartoe kunnen reizen.

“Het vereist heel geduldige aliens,” merkt Carroll-Nellenback op. En soms wordt dat geduld mogelijk niet eens beloond. “Het is mogelijk dat de duur van de periode waarin aliens moeten wachten tot de bewegingen van sterren een leefbare planeet in de omgeving van hun eigen planeet brengt, in de buurt komt van de duur van hun bestaan.” In andere woorden: soms zijn de aliens al uitgestorven voor ze in de gelegenheid zijn om andere leefbare werelden te koloniseren. “In dat geval kun je dus te maken hebben met een sterrenstelsel dat tal van leefbare werelden bevat die gedurende miljoenen jaren echter onbewoond blijven. En dat is een mogelijke oplossing voor de Fermi Paradox.”

Fact A
Het onderzoek werpt tevens een nieuw licht op wat onderzoeker Michael Hart in 1974 aandroeg als ‘Fact A‘. Hart concludeerde dat er op dit moment geen interstellaire bezoekers op aarde te vinden zijn (Fact A) en stelde dat dat enkel te verklaren is doordat mensen de enige technologische beschaving in het sterrenstelsel vormen. Het werk van Carroll-Nellenback en collega’s stelt een alternatieve verklaring voor Fact A voor: er bestaan wel buitenaardse technologische beschavingen, maar die wachten op het juiste moment om langs te wippen en dat moment heeft zich in de recente geschiedenis (de laatste pak ‘m beet 10 miljoen jaar) niet voorgedaan. Carroll-Nellenback en collega’s sluiten dus niet uit dat er in de verre geschiedenis wel aliens op aarde zijn geweest. Eventuele sporen die zij op aarde achterlieten, zouden echter allang verdwenen zijn. “Sommige van de modellen die we gebruikten, laten zien dat leefbare werelden miljoenen jaren op rij onbewoond bleven – lang genoeg voor door aliens achtergelaten objecten om te verdwijnen,” aldus Carroll-Nellenback. “Het is ook niet lastig om te verklaren waarom we geen sporen van buitenaardse technologieën op andere planeten hebben ontdekt; we hebben tot op heden slechts naar een kleine fractie van de potentieel leefbare planeten gekeken.”

“Ik zou verbaasd zijn als de aarde de enige planeet in de Melkweg is die leven herbergt en verrast als het de enige planeet met intelligent leven is”

Dé oplossing?
Het is zeker niet voor het eerst dat onderzoekers met een mogelijke oplossing voor de Fermi Paradox op de proppen komen. Veel eerdere oplossingen waren tamelijk uitgesproken en liepen uiteen van ‘aliens bestaan niet’ tot ‘aliens sterven uit voor ze in staat zijn tot interstellair reizen’. Volgens Carroll-Nellenback is de nieuwste oplossing iets genuanceerder. “Onze oplossing zit een beetje tussen twee andere oplossingen voor de Fermi Paradox in,” zo vertelt hij aan Scientias.nl. “Eerst is er de ‘ruimtevaart is een extreem zeldzaam verschijnsel’-oplossing, die stelt dat de meeste werelden wel gekoloniseerd worden, maar dat er veel tijd verstrijkt tussen het einde van de ene samenleving en de aankomst van de volgende. Ten tweede is er de ‘Great Filter‘-oplossing, waarbij samenlevingen geneigd zijn om zichzelf om zeep te helpen voor ze de technologie om naar andere systemen te reizen, kunnen ontwikkelen. We zien beide limiterende factoren terugkomen in onze modellen, maar er zit dus ook een oplossing tussenin die kan verklaren waarom de aarde in de laatste 10 miljoen jaar niet door aliens gekoloniseerd is.” Of dit ook daadwerkelijk dé oplossing is voor de Fermi Paradox blijft onduidelijk. “Het kan ook nog steeds dat we toch de enige technologische beschaving in de Melkweg zijn. We hebben simpelweg niet genoeg informatie over andere planeten om te kunnen vaststellen of we geluk hebben gehad dat we zijn aangekomen op het punt waar we ons nu bevinden.”

Carroll-Nellenback en collega’s denken dus wel te kunnen verklaren waarom alle zoektochten naar aliens – hier op aarde en daarbuiten – tot op heden vruchteloos zijn gebleven. Maar ze willen ons zeker niet aanmoedigen om de handdoek dan maar in de ring te gooien. “Ik denk dat het de moeite waard is om te blijven zoeken,” stelt Carroll-Nellenback. “Ik zou verbaasd zijn als de aarde de enige planeet in de Melkweg is die leven herbergt en verrast als het de enige planeet met intelligent leven is. En als je kijkt naar het zichtbare universum moet je wel een ongelofelijk pessimistisch mens zijn om te denken dat we deel uitmaken van het enige intelligent leven-experiment dat ooit heeft plaatsgevonden. Toch denk ik dat we niet snel door aliens bezocht zullen worden. Als we in onze nabijheid veel leefbare systemen vinden die zo gekoloniseerd kunnen worden, maar geen leven herbergen, zou dat het idee dat we alleen zijn, onderschrijven. Maar als we heel weinig leefbare planeten in onze omgeving vinden, zou ik eerder geneigd zijn om te denken dat het sterrenstelsel rijk is aan intelligent leven, waarvoor het alleen wat lastig is om zich te verspreiden.”