microben

Wetenschappers hebben in de troposfeer – zo’n acht tot twaalf kilometer boven het oppervlak van de aarde – aanzienlijke hoeveelheden bacteriën ontdekt. En dat is bijzonder: dit is namelijk niet de meest gemakkelijke plek voor bacteriën om te overleven.

Met behulp van een vliegtuig verzamelden onderzoekers deeltjes – waaronder micro-organismen – in de lucht. Tot hun verbazing vonden ze op grote hoogte nog aanzienlijke hoeveelheden micro-organismen. “We hadden niet verwacht zoveel micro-organismen in de troposfeer aan te treffen, aangezien de troposfeer beschouwd wordt als een lastige omgeving voor leven,” vertelt onderzoeker Kostas Konstantinidis. In de troposfeer was ook de diversiteit aan bacteriën groot. “Maar niet alle bacteriën redden het tot in de bovenst lagen van de troposfeer.”

Veel micro-organismen
Zo’n twintig procent van alle deeltjes tussen de 0.25 en 1 micron in diameter die de onderzoekers aantroffen, bleken micro-organismen te zijn. In totaal vonden onderzoekers zeventien verschillende taxonomische groepen bacteriën, waarvan enkele exemplaren in staat bleken om koolstofverbindingen die veelvuldig in de atmosfeer voorkomen, af te breken. Dat is te lezen in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences.

WIST U DAT…

…duizenden soorten micro-organismen jaarlijks op flinke hoogte de Stille Oceaan oversteken?

Net als stof
De onderzoekers verzamelden zowel boven land als boven water micro-organismen. Boven water vonden ze vooral bacteriën die in water voorkomen. Boven land troffen ze vooral bacteriën die op het land voorkomen, aan. De micro-organismen belanden waarschijnlijk op dezelfde manier als stof en zeezout in de troposfeer: ze worden door de wind meegevoerd.

Vragen
Het onderzoek levert enkele antwoorden, maar bovenal ook veel vragen op. Zo zouden onderzoekers graag achterhalen of sommige bacteriën beter dan anderen in staat zijn om op grote hoogte te overleven. Ook willen de onderzoekers graag weten welke rol de micro-organismen in de troposfeer spelen. Zo zou het best kunnen dat ze een flinke vinger in de pap hebben als het gaat om het weer. “Als er geen stof of ander materiaal dat een kern voor de vorming van ijs kan zijn, aanwezig is, kan een klein aantal van deze micro-organismen al voldoende zijn om de vorming van ijs en het aantrekken van omringend vocht op deze grote hoogtes mogelijk te maken,” vertelt onderzoeker Athanasios Nenes. “Als ze de goede grootte voor het vormen van ijs hebben, kunnen ze de wolken om ze heen beïnvloeden.”

Ook zijn de onderzoekers heel nieuwsgierig of de bacteriën ook in de troposfeer hun stofwisselingsprocessen voortzetten. “Voor deze organismen zijn de omstandigheden (in de troposfeer, red.) wellicht niet zo zwaar,” stelt Konstantinidis. “Ik zou niet verbaasd zijn als er actief leven en actieve groei in de wolken plaatsvindt, maar dat is iets wat we nu nog niet met zekerheid kunnen zeggen.”