Nieuw onderzoek suggereert dat de fopspeen de emotionele ontwikkeling van jongetjes wel eens in de weg kan zitten. Door de fopspeen zijn ze minder goed in staat om gezichtsuitdrukkingen te oefenen en zouden ze later ook minder goed in staat zijn om zich in anderen in te leven.

Wij mensen doen andere mensen voortdurend na. Vaak gaat dat onbewust. Het is een trucje dat we toepassen om te kunnen voelen wat de ander voelt. En dat kan heel nuttig zijn. “Vooral als de ander boos lijkt, maar zegt dat hij dat niet is of lacht of als de situatie er niet naar is om gelukkig te zijn,” vertelt onderzoeker Paula Niedenthal. En ook voor kinderen zijn gezichtsuitdrukkingen een manier om ons te begrijpen en te voelen wat wij voelen. “Je kunt tegen kinderen praten, maar zeker in eerste instantie zullen ze niet begrijpen wat de woorden betekenen. Dus de manier waarop we in eerste instantie met kinderen communiceren, is door de toon van onze stem en onze gezichtsuitdrukkingen.”

Botox
Een fopspeen zou ervoor zorgen dat kinderen die gezichtsuitdrukkingen minder goed na kunnen doen en dus ook minder goed kunnen voelen bij welke emoties deze horen. Niedenthal kwam op dat idee nadat ze een onderzoek las waarin patiënten botox toegediend kregen. De gebruikers van botox bleken een veel minder breed scala aan emoties te hebben en ook moeite te hebben om emoties die achter bepaalde gezichtsuitdrukkingen schuilgaan, te identificeren. Het zette Niedenthal aan het denken. “Wat als je iets in je mond hebt dat voorkomt dat je de gezichtsuitdrukking van een ander na kunt doen?”

WIST U DAT…

…te simpele informatie baby’s niet boeien kan?

Kinderen
De onderzoekers namen de proef op de som. Ze bestudeerden zes- en zevenjarige kinderen die toen ze nog een stuk jonger waren veel of juist weinig met de fopspeen rondliepen. Ook mannen die vroeger veel of juist weinig met de fopspeen rondliepen, werden bestudeerd. Net als een groep studenten. Uit het onderzoek blijkt dat zes- en zevenjarige kinderen die vaak een fopspeen in de mond hadden minder goed in staat waren om de emotionele gezichtsuitdrukkingen die ze in een filmpje zagen na te doen. De mannen die vaak een fopspeen hadden gedragen, bleken zich moeilijker te kunnen voorstellen hoe een ander tegen bepaalde onderwerpen aankeek of zich bij bepaalde onderwerpen voelde. De studenten ondergingen een test waarbij ze beslissingen moesten nemen op basis van de stemming van anderen. De mannen die als kind vaak een fopspeen in de mond hadden, bleken veel slechtere beslissingen te nemen: ze konden de stemming van een ander niet zo goed aanvoelen. “Wat indrukwekkend is, is de enorme consistentie die we door deze drie studies heen zien.”

Meisjes
Meisjes bleken geen hinder te ondervinden van de fopspeen. Hoe dat komt, is niet helemaal duidelijk, maar Niedenthal wijst erop dat meisjes zich op heel veel gebieden sneller ontwikkelen dan jongens. Mogelijk hoort de emotionele ontwikkeling daar ook bij en is die al een heel eind voor de fopspeen wordt ingezet. Een andere mogelijkheid is dat jongens kwetsbaarder zijn dan meisjes en dat het verstoren van het oefenen van gezichtsuitdrukkingen bij hen harder aankomt. “Het kan ook zijn dat ouders het gebruik van de fopspeen bij meisjes onbewust compenseren, omdat ze willen dat hun meisjes emotioneel ontwikkeld zijn, aangezien dat echt een meisjes-ding is.” Omdat van jongens juist niet verwacht wordt dat ze emotioneel zijn, compenseren ouders het gebruik van de fopspeen wellicht niet.

Maar wat moeten ouders nu met deze resultaten? Niedenthal is zich ervan bewust dat haar onderzoek op flink wat kritiek kan rekenen. “Ouders voeren deze discussie niet graag. Ze vatten de resultaten heel persoonlijk op.” Toch kan het geen kwaad om dit onderzoek serieus te nemen. En dat betekent heel concreet dat ouders de fopspeen misschien ietsje vaker op de kast moeten laten liggen. Maar: meer onderzoek is hard nodig. De onderzoekers hopen nog te gaan achterhalen waarom meisjes geen hinder lijken te ondervinden van de fopspeen. Ook zijn ze benieuwd vanaf welk moment de fopspeen een probleem gaat vormen.