En als dat niet gaat, grijpt hij sneller naar de alcohol.

Die opmerkelijke conclusies trekken onderzoekers in het blad Current Biology. “Een succesvolle paarpartij is van nature lonend voor mannelijke fruitvliegen en verhoogt de concentratie van een kleine peptide in het brein die we Neuropeptide F noemen,” legt onderzoeker Galit Shohat-Ophir uit.

De aanpak
Shohat-Ophir en collega’s baseren hun conclusies op een onderzoek waarbij ze handig gebruik maakten van een techniek die optogenetica wordt genoemd. Deze techniek maakt het mogelijk om specifieke neuronen van genetisch gemanipuleerde fruitvliegen met behulp van licht te activeren. In dit geval richtten ze zich daarbij op zenuwcellen in de buik van de fruitvlieg, waarvan eerder was aangetoond dat ze het vrijkomen van sperma en zaadvocht reguleren. “Wij wilden weten welk deel van het paarproces lonend is voor vliegen,” legt Shohat-Ophir uit. “De acties die mannetjes uitvoeren als ze vrouwtjes het hof maken? De feromonen van het vrouwtje? De laatste stap van het paren, waarbij sperma en zaadvocht vrijkomt?” Om daar meer helderheid over te krijgen, zetten de onderzoekers de fruitvliegen in een ruimte die deels beschenen werd door rood licht dat de eerder genoemde zenuwcellen in de buik activeerde. Vervolgens keken ze waar fruitvliegen het liefst uithingen. En jawel: de mannetjes kozen steevast voor het gebied waar dat rode licht actief was en waar ze dus ejaculeerden. Het wijst er sterk op dat het ejaculeren lonend is.

“Fruitvliegen die niet geëjaculeerd hadden, bleken een voorkeur te hebben voor voedsel met alcohol”

Geur
Een tweede experiment onderschrijft dat. In dit experiment leerden de fruitvliegen om het rode licht en de ejaculatie te associëren met een bepaalde geur. Vervolgens keken ze of de vliegen een voorkeur hadden voor die geur – die hen herinnerde aan de ejaculatie. En dat bleek het geval te zijn.

Alcohol
Nadat de fruitvliegen een paar dagen lang herhaaldelijk aan dat rode licht waren blootgesteld, hadden ze een verhoogde concentratie Neuropeptide F in het brein. Die concentratie was vergelijkbaar met die van mannetjes die daadwerkelijk met een vrouwtje hadden gepaard. Wanneer deze mannetjes met de verhoogde concentratie Neuropeptide F in het brein vervolgens konden kiezen uit vloeibaar voedsel met of zonder alcohol, bleken zij een voorkeur te hebben voor het alcoholvrije voedsel. Heel anders was dat voor de fruitvliegen die niet hadden geëjaculeerd: zij verkozen de alcohol. “Onze studies suggereren dat de staat van het dier (dat wil zeggen: of het succesvol gepaard heeft of is afgewezen) van invloed is op de motivatie die het voelt om later drugs te consumeren.”

Het onderzoek kan meer inzicht geven in drugsverslavingen, zo denken de onderzoekers. Ze wijzen erop dat hun studie laat zien dat de manier waarop het brein beloningen verwerkt eigenlijk bij alle dieren hetzelfde is. “Dit is echt een basaal, alledaags mechanisme dat dieren helpt om te overleven. Drugs gebruiken hetzelfde systeem in het brein als natuurlijke beloningen doen. Dit stelt ons in staat om een simpel modelorganisme te gebruiken om de aspecten van drugsverslaving – waaronder de interactie tussen natuurlijke en door drugs veroorzaakte beloningen en het verband tussen ervaring en de mechanismen die ten grondslag liggen aan de kans om een drugsverslaving te ontwikkelen – te bestuderen.”