iapetus

Het op sommige plekken wel twintig kilometer hoge gebergte op de evenaar van Saturnus’ maan Iapetus is uit de lucht komen zetten. Die conclusie trekken wetenschappers in een nieuw onderzoek.

Saturnus’ maan Iapetus bezit een bijzonder gebergte. Het gebergte bevindt zich op de evenaar van de maan en is ontzettend hoog: op sommige plekken steekt het gebergte wel twintig kilometer boven het omringende landschap uit. Het gebergte is tot wel zeventig kilometer breed en sommige stukken van het gebergte bestaan uit tot wel drie bijna parallel aan elkaar lopende bergruggen.

Tien meter hoge bergen op Iapetus. Afbeelding: NASA / JPL / Space Science Institute.

Tien meter hoge bergen op Iapetus. Afbeelding: NASA / JPL / Space Science Institute.

Platentektoniek
Wetenschappers proberen al sinds de ontdekking van het bijzondere gebergte – in 2004 – te verklaren hoe het ontstaan is. Sommige onderzoekers denken aan vulkanisme of platentektoniek. Maar wetenschappers vegen die verklaring nu van tafel. Ze wijzen erop dat de hellingen van het gebergte te steil zijn om door gebergtevormende processen zoals we die op aarde kennen, te zijn gevormd.

Uit de ruimte
Maar hoe komt het maantje dan aan zijn gebergte? De onderzoekers gebruikten beelden van ruimtesonde Cassini om een beter beeld te krijgen van de vorm van het gebergte. Zowel die vorm als de steilte van de hellingen wijzen er volgens de onderzoekers op dat het gebergte een exogene oorsprong heeft. Dat wil zeggen dat de bergrug uit de ruimte komt.

Het onderzoek concludeert dat Iapetus het gebergte niet zelf heeft gemaakt. Waarschijnlijk is op een gegeven moment – bijvoorbeeld door een botsing tussen Iapetus en een ander hemellichaam – een ring van puin rond Iapetus ontstaan die uiteindelijk op de evenaar van de maan is gevallen. De theorie is een variant op een theorie die onderzoekers in 2010 opperden, namelijk dat nabij Iapetus een maantje uit elkaar gevallen is dat een ring van puin vormde die vervolgens op Iapetus viel.