De eerste maanden na de geboorte van zo’n kleine nachtbraker kunnen weleens verstrekkende gevolgen hebben voor de gezondheid van de moeder.

Dat gebroken nachten een mens niet in de koude kleren gaan zitten, kunnen veel jonge ouders je uit eigen ervaring vertellen. Maar er is nu ook een onderzoek dat dat onderschrijft. In het blad Sleep Health tonen Amerikaanse onderzoekers aan dat onvoldoende nachtrust ervoor zorgt dat jonge moeders versneld oud worden.

Het onderzoek
De onderzoekers verzamelden voor hun studie 33 zwangere vrouwen. De vrouwen werden tijdens hun zwangerschap en in het eerste jaar na de geboorte van hun kind op de voet gevolgd. En daarbij werd ook regelmatig wat bloed afgenomen om de zogenoemde ‘biologische leeftijd’ van de vrouwen vast te stellen. En die bleek na de bevalling hard op te lopen, wanneer de pasgeborene een nachtbraker was.

Drie tot zeven jaar
De biologische leeftijd van vrouwen die zo’n zes maanden na de bevalling nog altijd minder dan zeven uur per nacht sliepen, lag rond de eerste verjaardag van hun kind drie tot wel zeven jaar hoger dan die van moeders die wel meer dan zeven uur per nacht sliepen. Blijkbaar leidt minder slaap ertoe dat de vrouwen versneld ouder worden. Of dat ook van invloed is op hun gezondheid, is nog onduidelijk. “We willen niet de boodschap uitdragen dat moeders permanent beschadigd raken door voor hun kind te zorgen en slaap mis te lopen,” benadrukt onderzoeker Dunkel Schetter. “We weten namelijk niet of deze effecten lang aanhouden.”

Om de biologische leeftijd van de vrouwen vast te stellen, keken onderzoekers naar het DNA van de vrouwen. Dit DNA herbergt de code voor het maken van eiwitten die weer allerlei functies vervullen in onze lichaamscellen. “Je kunt DNA vergelijken met een supermarkt,” aldus onderzoeker Judith Carroll. “Met heel veel basisingrediënten om een maaltijd te maken.” Maar niet alle ingrediënten zijn altijd beschikbaar; sommige delen van de code worden soms door epigenetische veranderingen ontoegankelijk gemaakt. “Wanneer er geen toegang is tot de DNA-code, dan kunnen de genen die bepaalde eiwitten maken, niet tot uiting komen.” Omdat bepaalde delen van het DNA naarmate we ouder worden, ontoegankelijk of juist toegankelijk worden gemaakt, kunnen deze epigenetische veranderingen gebruikt worden om de biologische of epigenetische leeftijd van iemand vast te stellen. En hoe hoger de biologische leeftijd is, hoe groter de kans op ziekte en vroegtijdige sterfte.

Impact op de gezondheid is onzeker
Of de versnelde veroudering van moeders die te weinig slapen ook daadwerkelijk van invloed is op de gezondheid, is dus nog niet zeker. Maar het valt ook zeker niet uit te sluiten, zo stelt onderzoeker Judith Carroll. Zo wijst het onderzoek bijvoorbeeld ook uit dat de witte bloedcellen van vrouwen die minder dan zeven uur per nacht sliepen kortere telomeren herbergden. Telomeren zijn beschermende kapjes aan de uiteinden van chromosomen. Eerder onderzoek heeft al aangetoond dat kortere telomeren samenhangen met een grotere kans op kanker, hart- en vaatziekten en andere aandoeningen. “De eerste maanden na de bevalling waarin vrouwen slaapgebrek ervaren, kunnen een blijvend effect hebben op de fysieke gezondheid,” aldus onderzoeker Judith Carroll. “We weten van veel eerdere studies dat minder dan zeven uren slapen nadelig is voor de gezondheid en de kans op ouderdomsziekten vergroot.”

Elk uurtje telt
Maar er is ook goed nieuws. “We ontdekten dat met elk uurtje extra slaap, de biologische leeftijd van de moeder lager uitviel,” aldus Carroll. Het betekent dat vrouwen de veroudering en eventuele gezondheidseffecten daarvan dus kunnen bestrijden door – eventueel op een ander moment op de dag – wat rust te pakken. En de onderzoekers moedigen jonge moeders dan ook aan om dat te doen en bijvoorbeeld als de baby een middagdutje doet, ook even te gaan liggen. Ook pleiten ze ervoor om de zorgtaken meer te verdelen en ook de partner – indien mogelijk – eens een nachtvoeding over te laten nemen. “Slaap is in mijn optiek net zo belangrijk voor de gezondheid als een gezond dieet en voldoende lichaamsbeweging,” stelt Carroll.

Meer onderzoek naar de effecten van slaapgebrek is hard nodig. Zo zal vervolgonderzoek bijvoorbeeld uit moeten wijzen of de biologische leeftijd door de gebroken nachten permanent verhoogd wordt of dat deze weer teruggeschroefd kan worden.