Met behulp van nieuwe technieken hopen de onderzoekers de rollen – die door de uitbarsting van de Vesuvius verkoolden – toch te kunnen lezen.

In 79 na Christus werd de stad Pompeii bedekt onder een dikke laag as als gevolg van de uitbarsting van de Vesuvius. Maar dit was niet de enige stad die door de vulkaan werd verwoest. Ook de stad Herculaneum trof dat lot. En in die stad bevond zich een bibliotheek met honderden papyrusrollen die wellicht beschreven zijn door invloedrijke denkers uit die tijd. Jammer genoeg zijn de papyrusrollen aan de grillen van de Vesuvius blootgesteld en verkoold, waardoor ze onleesbaar zijn geworden. Maar onderzoekers hebben nu toch een methode gevonden om de geheimen van de rollen te ontrafelen.

Meer over de papyrusrollen uit Herculaneum
De beroemde papyri werden ontdekt in 1752, in een oude Romeinse villa in de buurt van de baai van Napels. Gedacht wordt dat dit huis aan de familie van Julius Caesar toebehoorde. In de villa werden meer dan 1800 papyrusrollen aangetroffen, die wonder boven wonder toch de uitbarsting van de Vesuvius hadden overleefd. De rollen bleken echter zwaar beschadigd en daardoor onmogelijk te lezen. Begraven en verkoold door de verwoestende uitbarsting van de Vesuvius zijn de rollen te fragiel geworden om te worden geopend en is het een buitengewone uitdaging om de inhoud te openbaren.

Pogingen
Het is niet voor het eerst dat onderzoekers proberen om de rollen te lezen. Wetenschappers hebben ook al eerder pogingen gedaan om ze te openen. Maar dat resulteerde vaak in verdere vernietiging van de rollen. De papyrusrollen zijn zo broos, dat ze al bij een enkele aanraking uit elkaar vallen. In het gunstigste geval was daarna nog een deel van de tekst leesbaar, maar de rollen waren kapot. Besloten werd dan ook geen verdere pogingen te ondernemen en zo de rollen in ieder geval voor het nageslacht te kunnen behouden. Toch hield de nieuwsgierigheid aan. En in 2015 bereikte het onderzoeksteam een belangrijke doorbraak, toen ze een methode ontwikkelde waardoor het mogelijk werd om de letters – die op het papyrus liggen – te onderscheiden van het omringende materiaal. Zelfs als de rollen opgerold zijn.


Methode
Nu borduren de onderzoekers hierop door. Met behulp van een krachtige lichtbron en speciaal ontwikkelde technieken proberen de wetenschappers twee volledige rollen en vier fragmenten te ontrafelen. Hierbij maken ze gebruik van een hoge resolutie scanner en een machine learning algoritme. Het is een veelbelovende methode. Want na tientallen jaren van inspanning denkt het team nu de beste kans te hebben om de ongrijpbare inhoud van deze 2000 jaar oude papyri te onthullen. “Dankzij de mogelijkheid om de rollen op deze manier te bestuderen, doen we een enorme stap vooruit in ons vermogen om dit materiaal te lezen en te visualiseren,” zegt onderzoeker Brent Seales. “De scansessie belooft een belangrijk moment te worden in onze zoektocht naar een betrouwbare manier om de inhoud van de rollen aan het licht te brengen.”

Een stukje van de papyrusrollen uit Herculaneum. Afbeelding: Digital Restoration Initiative/University of Kentucky

Scans
Het team maakt zich nu op voor die belangrijke scansessie. “We verwachten niet dat de tekst onmiddellijk leesbaar zal worden,” aldus Seales. Maar de scans zullen waarschijnlijk nieuwe informatie bieden die verdere visualisatie van de papyri mogelijk maakt. “Allereerst zullen we gedetailleerder dan ooit tevoren de interne structuur van de rollen blootleggen,” zegt Seales. “En dat hebben we nodig om de sterk gecomprimeerde lagen waarop de tekst geschreven staat te ontwaren.” Vervolgens zal met een speciaal computeralgoritme pixel voor pixel de inkt worden ontcijferd.

De onderzoekers hopen er zo achter te komen wat invloedrijke denkers van 2000 jaar geleden op de papyrusrollen probeerden te vereeuwigen. “Het is ironisch en ietwat poëtisch dat de rollen die in het afgelopen tijdperk door destructieve methoden verloren zijn gegaan, nu de sleutel vormen tot het ontrafelen van de tekst op de resterende rollen,” concludeert Seales. “En door deze teksten digitaal te reconstrueren en leesbaar te maken, zullen we een weg banen voor het onthullen van elk type inkt op elk type substraat van elk type beschadigd cultureel artefact.”