Voor het eerst hebben onderzoekers het genoom van de wortel in kaart gebracht. En het levert een schat aan informatie op.

Zo hebben onderzoekers onder meer ontdekt hoe de wortel aan zijn oranje kleur komt, zo is te lezen in het blad Nature Genetics. “De opeenhoping van oranje-pigmenten is een opeenhoping die normaal gesproken niet zou plaatsvinden,” vertelt wetenschapper Irwin Goldman (hij was niet bij het onderzoek betrokken). En nu weten we dus welke genen er achter de opeenhoping zitten en wat die genen doen.

Verschillende functies
En dat hebben we allemaal te danken aan een groepje wetenschappers dat het genoom van de wortel in kaart heeft gebracht. Dat genoom bestaat uit meer dan 32.000 genen en negen chromosomen. Die genen hebben verschillende functies: sommige helpen de wortel dus aan een oranje kleurtje, andere helpen de wortel beschermen tegen ziekten.

Domesticatie
De onderzoekers brachten het genoom van 35 verschillende soorten wortels in kaart. Vervolgens vergeleken ze het genoom van die wortelen met het genoom van hun wilde (dat wil zeggen: niet gedomesticeerde) voorouders. Dat gaf weer meer inzicht in het domesticatieproces. Zo ontdekten de onderzoekers dat de wortel voor het eerst gedomesticeerd werd in het Midden-Oosten en Centraal-Azië.

Het oranje kleurtje
Oorspronkelijk was de wortel – lang voordat deze gedomesticeerd werd – wit van kleur. Maar de onderzoekers ontdekten een gen – dat ze Y noemen – dat verantwoordelijk is voor het kleurverschil tussen witte en gele of oranje wortelen. Een variatie in dit gen leidt tot een opeenhoping van carotenoïden: de stofjes die wortelen oranje maken. Daarnaast ontdekten de onderzoekers nog een gen dat bijdraagt aan de opeenhoping van deze stofjes. Beide genen zijn recessief, wat betekent dat er van elk gen twee kopieën nodig zijn, willen carotenoïden zich in de plant ophopen.

Het lijkt erop dat de eerste boeren bewust ervoor kozen om paarse en gele wortelen te telen. Op die manier konden zij het verschil zien tussen wilde wortelen en de exemplaren die ze zelf groeiden. Toch sluiten wetenschappers niet uit dat de boeren bepaalde kleuren selecteerden, omdat de wortelen in die kleuren op dat moment geliefd waren. Net zoals sommige mensen een voorliefde hebben voor paarse bloemkool.