We kunnen er volgens een nieuw rapport van het WMO moeilijk omheen.

De opwarming van de aarde gaat onverminderd door. En de gevolgen daarvan worden steeds duidelijker. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), dat jaarlijks verslag uitbrengt van de staat van het klimaat. In het rapport valt te lezen dat de broeikasgasconcentraties op dit moment naar recordhoogte stijgen, wat de wereldwijde temperatuur naar een gevaarlijk niveau tilt. Zo stond bijvoorbeeld het koolstofdioxidegehalte in 1993 nog op 357,0 ppm maar is in 2017 naar een ongekende 405,5 ppm gestegen. In 2018 en 2019 zijn deze broeikasgasconcentraties naar verwachting nog verder toegenomen. En de gevolgen hiervan zijn aan de orde van de dag.

Duidelijk
Belangrijke graadmeters voor klimaatverandering worden volgens het rapport steeds duidelijker. Zo benadrukken de schrijvers dat de zeespiegelstijging een recordhoogte heeft bereikt en dat we in de laatste vier jaar te maken hebben gehad met uitzonderlijk hoge land- en oceaantemperaturen. Deze opwarmingstrend is al sinds het begin van de eeuw aan de hand en het ziet er niet naar uit dat deze op korte termijn gaat stoppen. “Sinds het rapport voor het eerst werd gepubliceerd (…) is er sterk bewijs geleverd voor de wereldwijde temperatuurstijging en de bijhorende kenmerken zoals zeespiegelstijging, afnemend zee-ijs, gletsjerterugtrekking en hittegolven,” aldus secretaris-generaal van het WMO Petteri Taalas.


Idai
Ook aan het begin van 2019 zijn de gevolgen zichtbaar met als grote voorbeeld de cycloon Idai die veel schade aanrichtte in Mozambique, Zimbabwe en Malawi. “Het zou een van de dodelijkste, weer-gerelateerde rampen kunnen zijn op het zuidelijk halfrond,” zegt Taalas. Idai kwam aan land in de stad Beira; een snelgroeiende en laaggelegen stad aan een kustlijn die kwetsbaar is voor stormvloeden en nu al wordt geconfronteerd met de gevolgen van zeespiegelstijging. Volgens Taalas laat dit voorbeeld maar al te goed zien waarom duurzame ontwikkeling en aanpassing aan de klimaatverandering hoger op de agenda moet komen te staan.

Terugblik
In 2018 werden bijna 62 miljoen mensen slachtoffer van extreme weer- en klimaatgebeurtenissen. Overstromingen troffen het grootste aantal mensen; meer dan 35 miljoen. Daarnaast sloegen veel mensen op de vlucht als gevolg van overstromingen en droogte. Naar schatting raakten meer dan 2 miljoen mensen ontheemd. In Europa, Japan en de Verenigde Staten werden er meer dan 1600 doden gekoppeld aan heftige hittegolven en bosbranden. Ook onze voedselzekerheid komt door klimaatverandering op de tocht. Zo is in 2017 het aantal ondervoede mensen naar schatting gestegen tot 821 miljoen mensen, deels als gevolg van ernstige droogte.

Hoge temperaturen
De start van het nieuwe jaar liet ook gelijk een warmterecord zien van de dagelijkse wintertemperaturen in Europa, ongebruikelijke koude dagen in Noord-Amerika en hevige hittegolven in Australië. Antarctica en de Noordpool moesten het ook dit jaar wederom met weinig ijs stellen. De bovengemiddelde temperatuur van het zeewater zal naar verwachting leiden tot bovennormale landtemperaturen, vooral in tropische gebieden.

Zorg
“De gegevens die in dit verslag zijn gepubliceerd, baren reden tot zorg,” schrijft António Guterres – secretaris-generaal van de Verenigde Naties – in het rapport. “De afgelopen vier jaar waren de warmste jaren ooit, met de wereldwijde gemiddelde oppervlaktetemperatuur in 2018 die ongeveer 1 graden Celsius boven de pre-industriële basislijn lag. Er is geen tijd meer voor uitstel.”

Ook andere experts maken zich zorgen over de bevindingen uit het rapport. “Deze nieuwste verklaring van het WMO is echt alarmerend,” zegt hoogleraar Ian Lowe van de Universiteit van Griffith. “Er zijn duidelijke aanwijzingen dat het technisch mogelijk, en economisch verstandig is om snel te werken en onze elektriciteitsvoorziening om te gooien.” Ook professor John Quiggin van de universiteit van Queensland laat zich over de bevindingen uit: “Het WMO-rapport bevestigt dat de ernstige gevolgen van klimaatverandering voelbaar zijn. Het wereldwijde klimaat verandert op een manier die ongekend is.” Volgens de experts is het duidelijk dat de effecten van klimaatverandering op dit moment versnellen. Volgens hen is er dan ook een grote noodzaak om deze trend een halt toe te roepen.