Van gigantische dinosaurussen tot een King Kong-achtige mega-aap.

Gigantische dinosaurus
Met een lengte van zo’n 40 meter en een gewicht dat grofweg overeenkomt met het gewicht van tien Afrikaanse olifanten was P. mayorum een flinke jongen. Alleen het dijbeen van de dinosaurus was al ongeveer net zo lang als een mens en vandaag de dag hebben we dan ook serieus moeite om een museumzaal te vinden waar deze dinosaurus helemaal inpast (zie afbeelding hieronder). De dinosaurus leefde een slordige 100 miljoen jaar geleden in Argentinië en onderhield zijn enorme lijf door heel veel bladeren te eten.

Omdat de dinosaurus niet helemaal in de zaal van het American Museum of Natural History past, steekt de kop er een stukje buiten. Afbeelding: AMNH.

Gigantopithecus in vergelijking met een mens. Afbeelding: H. Bocherens.

Mega-aap
Hij wordt ook wel King Kong genoemd en dat is niet zo gek. Want Gigantopithecus, de grootste aap die ooit op aarde heeft geleefd, moet ongeveer net zo indrukwekkend zijn geweest. Naar schatting was de aap tussen de 1,8 en 3 meter hoog en woog deze een slordige 500 kilo. De gigantische aap leefde meer dan 100.000 jaar geleden in zuidoost-Azië. Recent onderzoek suggereert dat de gigantische aap alleen maar planten at en onder meer vanwege zijn kieskeurige eetgedrag uitstierf.

Een artistieke impressie onthult hoe de enorme haai er ongeveer uit moet hebben gezien. Afbeelding: Mary Parrish / Smithsonian National Museum of Natural History.

Enorme haai
Het klinkt als een nachtmerrie. Een haai met tanden die tot wel 18 centimeter lang zijn en een bek die opengesperd zo’n drie meter hoog is. Toch heeft deze haai echt bestaan. Carcharocles megalodon leefde tussen de 23 en 2,6 miljoen jaar geleden en zou ongeveer achttien meter lang zijn geweest. De mega-haai at voornamelijk andere zeedieren, zoals potvissen, zeekoeien en dolfijnen.

Een replica van de enorme slang is te bewonderen in het Smithsonian National Museum of Natural History.

Gigantische slang
Wie het niet op slangen heeft, zal blij zijn dat dit exemplaar inmiddels is uitgestorven. Titanoboa cerrejonensis wordt gezien als de grootste slang die ooit op aarde heeft rondgekropen. De slang zou zo’n 14 meter lang zijn geweest en meer dan 1000 kilo hebben gewogen. De slang leefde zo’n 60 miljoen jaar geleden in wat nu Colombia is. De slang moet groot en sterk genoeg zijn geweest om bijvoorbeeld te kunnen jagen op krokodillen.

Meganeura monyi
Dit moet het grootste vliegende insect zijn geweest dat ooit op aarde heeft rondgevlogen. Het insect doet een beetje denken aan een libelle, maar dan met een spanwijdte van zo’n 70(!) centimeter. Het insect leefde zo’n 280 miljoen jaar geleden en at waarschijnlijk andere insecten, maar ook hagedissen. Dat het insect zo groot kon worden, komt volgens onderzoekers doordat de atmosfeer honderden miljoenen jaren geleden meer zuurstof herbergde dan vandaag de dag het geval is. En dat is gunstig voor insecten die een passief ademhalingssysteem hebben. (Insecten hebben geen longen; zuurstof wordt passief door hun weefsels verspreid middels tracheeën, een stelsel van kleine buisjes met openingen aan de zijkant van het lichaam die elke cel verbinden aan poriën in de huid. Vanzelfsprekend kan zo’n passief ademhalingssysteem in een beperkte tijd maar beperkte hoeveelheden zuurstof bij de weefsels afleveren en wordt de omvang van een insect dus begrensd door de zuurstofaanvoer. In een zuurstofrijkere atmosfeer kunnen insecten groter worden.)

Fossiele resten van het enorme insect. Afbeelding: Hcrepin (via Wikimedia Commons).

Afbeelding: Acrocynus (via Wikimedia Commons).

Grote vogels
De olifantsvogel kon wel drie meter lang worden en zo’n 450 kilo wegen. De eieren waren soms wel groter dan 30 centimeter. De vogel leefde tot in de zeventiende eeuw op Madagaskar. Waarom de vogel uitstierf, is niet duidelijk. Vermoed wordt echter dat de mens er iets mee te maken had: mogelijk had deze het te vaak op de eieren van de enorme vogel voorzien. Overigens was de olifantsvogel met zijn enorme omvang niet in staat om het luchtruim te kiezen. Daar maakten in het verleden weer andere giganten de dienst uit, zoals Pelagornis sandersi, met een geschatte spanwijdte van meer dan 7 meter.

Arthropleura
Tot dit geslacht gehoren de grootste ongewervelden die ooit op aarde hebben geleefd. Deze enorme duizendpoten konden tot wel 50 centimeter breed en 2,3(!) meter lang worden. De enorme duizendpoten leefden meer dan 300 miljoen jaar geleden in wat nu Noord-Amerika en Schotland is. Op sommige plekken zijn zelfs de pootafdrukken van de duizendpoten nog bewaard gebleven! In eerste instantie dachten onderzoekers dat deze duizendpoten echte roofdieren waren, maar nadat ze de maaginhoud van één van deze uitgestorven beestjes hadden bestudeerd, werd duidelijk dat deze alleen maar plantenmateriaal aten. Een geruststellende gedachte, maar toch blijft het idee van een twee meter lange duizendpoot een beetje angstaanjagend, vind je niet?

Een artistieke impressie van Arthropleura. De inzet laat zien hoe de omvang van deze enorme duizendpoot zich verhield tot die van een mens. Afbeelding: Tim Bertelink (via Wikimedia Commons).