gletsjer

Een omvangrijke analyse van de gletsjers in de Andes wijst erop dat deze in de afgelopen 300 jaar nog nooit zo snel smolten als nu. En dat is het resultaat van klimaatverandering: het gebied waarin de gletsjers pronken is in vijftig jaar tijd 0,7 graden Celsius warmer geworden.

Dat schrijft een internationaal team van onderzoekers in het blad The Cryosphere. Ze baseren hun conclusies op onder meer veldobservaties, lucht- en satellietfoto’s. Hun onderzoek is de meest omvangrijke analyse die tot op heden van de gletsjers in de Andes is gemaakt. De onderzoekers bestudeerden gletsjers in Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia.

Harder smelten
Gletsjers wereldwijd krimpen sinds de Kleine IJstijd (van de zestiende tot het midden van de negentiende eeuw) langzaam. De aarde warmt sinds die ijstijd op en de gletsjers leveren in. Maar de laatste decennia gaat het opeens opvallend hard. Dat blijkt ook weer uit dit onderzoek. De gletsjers in de Andes smelten sinds de jaren ’70 sneller dan in de 300 jaar die achter ons ligt het geval was. Gemiddeld zijn de gletsjers sinds de jaren ’70 met dertig tot vijftig procent gekrompen.

Kleintjes hebben grote problemen
Op alle plekken in de Andes trekken de gletsjers zich terug, maar de kleine gletsjers op beperkte hoogtes zijn de grootste slachtoffers. Gletsjers die zich op een hoogte onder de 5400 meter bevinden, hebben gemiddeld sinds de jaren ’70 jaarlijks 1,35 meter in ijsdikte moeten inleveren. Daarmee verliezen ze twee keer sneller ijs dan de grote gletsjers op grotere hoogte. “Aangezien de maximale dikte van deze smalle, lage gletsjers zelden de veertig meter overstijgt, is het waarschijnlijk dat ze met dergelijke jaarlijkse verliezen in de komende decennia compleet verdwijnen,” concludeert onderzoeker Antoine Rabatel.

Klimaatverandering
De onderzoekers spreken zich in hun studie ook uit over de oorzaken van de snel smeltende gletsjers. Zo wijzen ze erop dat de hoeveelheid neerslag in het gebied de afgelopen decennia vrijwel niet veranderd is en dus niet kan verklaren waarom gletsjers zich terugtrekken. In plaats daarvan wijzen de onderzoekers de opwarming van de aarde als boosdoener aan. Ze wijzen erop dat de regionale temperaturen tussen 1950 en 1994 per decennium met gemiddeld 0,15 graden Celsius zijn gestegen.

Onderzoek naar gletsjers in de Andes is om meerdere redenen heel belangrijk. In de Andes bevindt zich 99 procent van alle tropische gletsjers die onze planeet rijk is. En tropische gletsjers kunnen ons een goede indicatie geven van recente klimaatveranderingen, omdat ze heel gevoelig zijn voor veranderingen in temperatuur. Daarnaast hopen de onderzoekers door een beter beeld te krijgen van het recente verleden van de gletsjers, ook meer te kunnen vertellen over de toekomst ervan. De gletsjers hebben namelijk een enorme invloed op het omringende gebied: ze voorzien mensen rondom de Andes van water. “De voortdurende terugtrekking van gletsjers in de Andes is een groeiend probleem voor gebieden die afhankelijk zijn van water dat door deze gletsjers geleverd wordt,” schrijven de onderzoekers. Als de hoeveelheid neerslag in het gebied niet verandert, kan het gebied in de toekomst wel eens met watertekorten te maken krijgen.