Maak kennis met onze hoop in bange dagen: malacidines.

Zo hebben Amerikaanse onderzoekers de compleet nieuwe klasse antibiotica genoemd die ze onlangs hebben ontdekt en nu in het blad Nature Microbiology presenteren. De antibiotica zijn in staat om met verschillende multiresistente bacteriën – waaronder de beruchte ziekenhuisbacterie – af te rekenen. Maar dat niet alleen: het is ook nog eens heel lastig om bacteriën resistent te maken voor de gloednieuwe antibiotica.

Resistentie
Het is bijzonder goed nieuws. Antibiotica zijn namelijk hard nodig om tal van infecties te bestrijden, maar steeds meer bacteriën blijken resistent, soms zelfs tegen meerdere soorten antibiotica tegelijk (multiresistent). We stevenen dan ook af op een situatie waarin al onze nu nog veelgebruikte antibiotica nutteloos worden en sommige infecties niet of nauwelijks meer te behandelen zijn. Het is zorgwekkend. Vandaar dat onderzoekers hard op zoek zijn naar nieuwe antibiotica waarmee we zelfs multiresistente bacteriën kunnen overvallen.

In de grond
Ook een team van Rockefeller University heeft de zoektocht op nieuwe antibiotica geopend en dook daartoe in maar liefst 1000 grondmonsters, verzameld op tal van plekken in de VS. Dat er in de grond onder onze voeten nieuwe antibiotica verstopt kunnen zitten, lijkt misschien weinig aannemelijk. Maar je moet bedenken dat de meeste bestaande antibiotica afkomstig zijn van micro-organismen: schimmels en bacteriën die deze antibiotica aanmaken om zichzelf tegen andere micro-organismen te beschermen. En grond is rijk aan micro-organismen, dus wie weet zijn daar nog wel antibiotica te vinden die we tot op heden over het hoofd hebben gezien, zo redeneerden de Amerikaanse onderzoekers. En jawel, ze hadden gelijk.

Celwand
Een aantal in de grond levende bacteriën bleek namelijk een compleet nieuwe klasse antibiotica te produceren die de onderzoekers dus malacidines hebben gedoopt. Deze malacidines bestrijden bacteriën heel anders dan de meeste andere medicijnen: ze vallen een cruciaal onderdeel van de bacteriële celwand aan.

Fagen
Wist je dat het probleem dat antibiotica-resistentie heet wellicht ook opgelost kan worden met behulp van fagen? Lees er hier alles over!

MRSA
Natuurlijk hebben de onderzoekers deze nieuwe klasse antibiotica al getest. Zo lieten ze deze los op ratten met een huidinfectie veroorzaakt door de Meticilline resistente Staphylococcus aureus (kortweg MRSA). Deze bacterie is multiresistent, maar bleek niet opgewassen tegen de nieuwe klasse antibiotica: binnen 72 uur waren de ratten de bacterie kwijt.

WIST JE DAT…

…het ideale ziekenhuis wemelt van de bacteriën?
Het is misschien wel het meest verrassende antwoord op de antibioticaresistentie: bacteriën meer ruimte geven. Lees er hier alles over!

Niet resistent te krijgen
En het wordt nog mooier. Want de onderzoekers zochten ook uit of S. aureus resistent kan worden voor de nieuwe klasse antibiotica. Maar dat viel nog niet mee. “Onze experimentele inspanningen om in het laboratorium resistentie voor malacidine op te wekken, zijn tot op heden onsuccesvol,” zo schrijven de onderzoekers. Zelfs nadat ze S. aureus twintig dagen op rij aan net niet dodelijke doses malacidine blootstelden, was de bacterie nog niet resistent tegen het antibioticum.

De ontdekking is ontzettend belangrijk. Maar vervolgonderzoek is hard nodig. Zo zal tijdens klinisch onderzoek uit moeten wijzen of de antibiotica ook onder mensen veilig en effectief zijn. Als dat zo is, is het een enorme opsteker. Want de zoektocht naar nieuwe antibiotica is een race tegen de klok. Naar schatting sterven jaarlijks reeds zo’n 700.000 mensen als gevolg van antibioticaresistentie en tegen 2050 kunnen dat er – als er niets verandert – miljoenen per jaar zijn.