In vacatures voor teamleiders en managers barst het meestal van de positieve steekwoorden waar een sollicitant aan moet voldoen: assertief, praktisch, kalm en besluitvaardig. Onterecht, zo menen wetenschappers. Arrogantie, aarzeling en dramatiek zijn ook belangrijk. Een leider met duistere kanten doet het tot op zekere hoogte namelijk beter.

De onderzoekers bestudeerden de ontwikkeling van 900 leiders drie jaar lang en richtten zich daarbij op de donkere kanten van een goede leider. Ze wilden weten of die slechte kanten ook een voordeel hadden. Dat bleek voor sommige slechte eigenschappen inderdaad het geval te zijn.

Positief
Zo is scepticisme slecht voor de prestaties en ontwikkeling. Maar voorzichtigheid en aarzeling gaf die prestaties en ontwikkeling na enige tijd juist een boost. Ook eigenschappen die geassocieerd worden met narcisme, dramatiek, kritiek op anderen en extreme focus op het volgen van de regels hadden uiteindelijk een positief effect op de ontwikkeling.

Samen
“Op zichzelf hadden deze kenmerken hele kleine effecten, maar wanneer ze samengingen, speelden ze een substantiële rol,” vertelt onderzoeker Peter Harms. “Het blijkt dat zelfs negative kenmerken in sommige banen of omstandigheden handig kunnen zijn.”

WIST U DAT…

…er onlangs een zeer fascinerend boek is verschenen over leiderschap? Scientias sprak met de auteur: Mark van Vugt.

Grens
De onderzoekers benadrukken daarbij dat teveel slechte kenmerken iemand weer tegen kunnen gaan werken. De duistere kanten van een mens dragen maar tot een bepaald punt bij aan de ontwikkeling tot leider. Leiders moeten dan ook proberen te begrijpen wanneer ze te ver gaan. Narcisme werkt bijvoorbeeld prima in een sollicitatiegesprek – men verwacht dan zelfvertrouwen – maar als dat teveel wordt doorgevoerd en ten koste gaat van anderen, kan het weleens tegen je gaan werken.

Het is mogelijk dat de resultaten enkel onder militairen gelden, omdat de proefpersonen allemaal in het leger zaten. Maar de resultaten wijzen er hoe dan ook op dat slecht zijn niet per definitie slecht is. “Organisaties zouden deze duistere kanten mee moeten nemen wanneer ze beslissen over trainingen en promoties.”