Een snelle zeespiegelstijging door smeltende gletsjers en ijskappen werd het rif tijden het laatste interglaciaal bijna fataal.

De periode tussen twee ijstijden wordt ook wel een interglaciaal genoemd. Het laatste interglaciaal dat door twee ijstijden wordt ingesloten, begon iets meer dan 125.000 jaar geleden. Hogere temperaturen maakten toen een einde aan de ijstijd en leidden tot het smelten van gletsjers en ijskappen. En dus ook tot een flinke zeespiegelstijging. En die zeespiegelstijging werd het Great Barrier Reef bijna fataal: het scheelde niet veel of het rif was verdronken. Dat schrijven onderzoekers in het blad Global and Planetary Change.

Laagjes
De onderzoekers trekken die conclusie nadat ze uit het laatste interglaciaal daterende stukken van het rif bestudeerden. “Het Great Barrier Reef is een soort sponscake: het moderne rif is de laatste laag,” legt onderzoeker Belinda Dechnik. Voor dit onderzoek richtten wetenschappers zich op de één na laatste laag en ontdekten dat klimaatverandering een enorme impact had op het rif. “Dit deel van het rif blijkt bijna te zijn verdronken en dus bijna te zijn gestorven door grote milieuveranderingen,” stelt onderzoeker Jody Webster. Na die moeilijke periode wist het rif zich weer te herpakken, zo toont het onderzoek aan: zodra de snelle zeespiegelstijging stabiliseerde, ging het rif weer groeien.

Deze beelden maakten onderzoekers vorig jaar. Je ziet hier dood hertshoornkoraal in het noordelijke deel van het Great Barrier Reef. Dit deel van het rif kreeg vorig jaar – door toedoen van hoge watertemperaturen – flinke klappen en heeft naar verwachting 10 tot 15 jaar nodig om die weer te boven te komen. Afbeelding: Greg Torda / ARC Centre of Excellence for Coral Reef Studies.

Klimaatverandering in de 21e eeuw
Het onderzoek heeft ook implicaties voor de toekomst. Tijdens het laatste interglaciaal lagen de temperaturen en zeespiegels hoger dan vandaag de dag. Maar als we de CO2-uitstoot niet terugdringen, is de kans groot dat we in de toekomst met temperaturen te maken krijgen die de aarde ook in het laatste interglaciaal te verteren kreeg. In dat scenario zal de zeespiegel waarschijnlijk niet zo snel stijgen als in het laatste interglaciaal, maar uiteindelijk kan deze boven het Great Barrier Reef – net als in het laatste interglaciaal – zo’n zes meter hoger uitvallen dan nu het geval is. “De resultaten laten zien hoe belangrijk het is om de veerkracht van het rif nu te vergroten,” stelt Dechnik.

Het Great Barrier Reef heeft het nu reeds moeilijk. Niet alleen door stijgende watertemperaturen, maar bijvoorbeeld ook door pesticiden die in het water terechtkomen en baggerwerkzaamheden ten behoeve van mijnbouw. Klimaatverandering in combinatie met al die uitdagingen waar het rif nu reeds voor staat, kan het rif wel eens te veel worden. Dechnik sluit dan ook niet uit dat – als er niets verandert in de manier waarop we met het rif en onze CO2-uitstoot omgaan – opnieuw de verdrinkingsdood dreigt voor het Great Barrier Reef.