boomgrens siberië

De komende tientallen jaren zal de Arctis – het gebied rondom de Noordpool – heel snel groener worden. De bosrijke gebieden in het gebied zullen in enkele decennia tijd vijftig procent groter worden en het proces van klimaatverandering versnellen.

Dat voorspellen wetenschappers in het blad Nature Climate Change. Dat de Arctis groener wordt, is het resultaat van hogere temperaturen. In de Arctis stijgen de temperaturen gemiddeld zo’n twee keer sneller dan wereldwijd het geval is.

Modellen
Nu resulteert die opwarming de afgelopen twee decennia reeds in meer groen op de Arctis. De onderzoekers vroegen zich af of die trend door zou zetten en ontwikkelden modellen die kunnen voorspellen welke planten onder welke omstandigheden (bepaalde temperaturen en hoeveelheden neerslag, bijvoorbeeld) konden groeien.

Eerder onderzoek
De studie is in lijn met een onderzoek dat vorige maand verscheen en stelde dat noordelijk gelegen gebieden nu al in een rap tempo groener worden. De wetenschappers stelden op basis van dat onderzoek dat het groen dat we nu in noordelijke gebieden aantreffen dertig jaar geleden nog enkele graden zuidelijker te vinden was.

Siberië
Het onderzoek wijst erop dat de verspreiding van groen in de Arctis de komende decennia flink zal veranderen. Om een voorbeeld te geven: binnen enkele decennia kunnen bomen in Siberië enkele honderden kilometers noordelijker voorkomen dan nu het geval is. “We zien daar nu al iets van, nu grotere struiken in rap tempo op de warmere toendra gaan groeien,” vertelt onderzoeker Pieter Beck.

Gevolgen
De onderzoekers bestudeerden ook het effect dat een groener poolgebied op het klimaat zou kunnen hebben. Ze ontdekten dat een groener poolgebied de verandering van het klimaat enorm kan versnellen. Dat heeft alles te maken met het albedo-effect. Als zonlicht op sneeuw valt, wordt een groot deel van de straling weer terug de ruimte in gestuurd. Zo blijft een gebied koeler. Maar als sneeuw plaatsmaakt voor bomen en struiken, wordt een gebied aanzienlijk donkerder. En een donker gebied weerkaatst geen zonlicht, maar absorbeert het juist, waardoor het nog sneller opwarmt. De onderzoekers voorspellen dan ook dat de Arctis naarmate deze groener wordt, ook warmer zal worden. Misschien denkt u: maar al die extra planten en bomen in het poolgebied nemen toch ook CO2 op en remmen zo klimaatverandering af? Dat klopt, maar die CO2-opname weegt niet op tegen het afnemend reflectievermogen van het gebied. Dat komt onder meer doordat planten in de Arctis CO2 relatief langzaam uit de atmosfeer halen.

Zo’n nieuwe verspreiding van vegetatie heeft niet alleen gevolgen voor het poolgebied, zo benadrukt wetenschapper Richard Pearson. Ook dieren die het poolgebied af en toe bezoeken, kunnen door de veranderingen verrast worden. “Zo zijn er bijvoorbeeld bepaalde soorten vogels die elk jaar van de lagere breedtes naar een specifiek poolgebied, zoals een grote open ruimte om op de grond nesten te kunnen maken, migreren.” Als het noordelijker steeds groener wordt, nemen de open ruimtes af en zullen deze vogels hun heil nog noordelijker moeten zoeken.