Veel van de meest wrede gebeurtenissen uit de geschiedenis worden toegeschreven aan het groepsdenken. Veel wetenschappers hebben zich al verdiept in het mysterieuze en krachtige fenomeen. Een nieuw onderzoek gooit het echter over een heel andere boeg: het groepsdenken zou niet bestaan.

Bij het groepsdenken maakt een individu deel uit van een groep waarin het algemeen belang boven het belang van het individu gaat en de kritische individuele mening verdwijnt. Een goed voorbeeld van groepsdenken is het regime van Adolf Hitler. Zijn kampcommandanten hebben ongetwijfeld ergens geweten dat ze fout zaten, maar hun eigen kritische instelling werd door het overweldigende groepsdenken (bepaalde minderheden zijn fout) monddood gemaakt.

Nieuw onderzoek zorgt ervoor dat dergelijke oorlogsmisdadigers zich niet langer achter het excuus van groepsdenken mogen verschuilen. Volgens wetenschappers van de Canadese universiteit van Alberta is het voor een groep – ongeacht welke personen er deel van uit maken – onmogelijk om een eigen geest te ontwikkelen. Wat betreft onderzoeker Rob Wilson is het idee van het groepsdenken vooral een excuus voor mensen die niet de verantwoordelijkheid voor hun eigen daden willen nemen.

“Groepen zijn geen denkende entiteiten en delen geen collectief bewustzijn,” vertelt Wilson. “Het brein begint of eindigt niet in de schedel, maar het is nog steeds het brein van een individu. (…) Het idee van het groepsdenken is of een verkwisting van het zijn of ronduit een mysterie.”

Wilson onderkent dat groepen weliswaar wel een functie hebben. Zo kunnen mensen in een groep voor elkaar opkomen. Ook kan een groep ervoor zorgen dat een lid van gedrag verandert. Bijvoorbeeld: stoppen met roken of teveel eten. “De groep fungeert dan als een verlengstuk van het cognitieve systeem, maar het is het individu die het uiteindelijke denken voor zijn rekening neemt.”