embryo

Wetenschappers hebben met behulp van de Atacama Large Millimeter/submilimeter Array (ALMA) een gigantische stellaire baarmoeder ontdekt. De baarmoeder bevat 500 keer meer massa dan de zon en is nog groeiende. In de baarmoeder – die de boeken in gaat als de grootste baarmoeder die ooit in de Melkweg is waargenomen – bevindt zich de ’embryo’ van een monsterster.

Zware, heldere sterren van dit kaliber ontstaan in donkere, koele wolken. Normaal gesproken kunnen wij het ontstaan van zo’n ster niet waarnemen. De donkere wolken bevatten namelijk onder meer stof dat de hele ontwikkeling van zo’n ster aan het zicht ontneemt. Maar ALMA is gevoelig genoeg om toch een blik in de wolk te kunnen werpen.

Spitzer Dark Cloud
De onderzoekers lieten ALMA los op de Spitzer Dark Cloud, een donkere wolk op zo’n 11.000 lichtjaar van de aarde. “Dankzij deze opmerkelijke ALMA-waarnemingen konden we voor het eerst een diepgaande blik werpen op wat zich binnen deze wolk afspeelt,” vertelt onderzoeker Nicolas Peretto. “We wilden zien hoe monstersterren ontstaan en groeien, en zijn op onze wenken bediend! Een van de bronnen die we hebben opgespoord is een absolute reus – de grootste protostellaire kern die ooit in de Melkweg is waargenomen.” Deze kern vormt de stellaire baarmoeder. Rond de kern bevindt zich een enorme hoeveelheid materie – ongeveer vijfhonderd keer de massa van onze zon – en er is nog meer materie onderweg naar de kern. Die materie trekt zich uiteindelijk samen en vormt dan een ster. En dat wordt een hele zware, zo voorspellen de onderzoekers. Uiteindelijk kan deze tot wel honderd keer zo zwaar worden als onze zon. “Hoewel we al vermoedden dat dit gebied een goede kandidaat was voor de vorming van een zware ster, hadden er niet op gerekend zo’n zware stellaire embryo te zullen aantreffen. Dit object zou wel eens een ster kunnen worden die honderd keer zo zwaar is als de zon. Slechts ongeveer één op de tienduizend sterren in de Melkweg heeft zoveel massa.”

WIST U DAT…

…ALMA onlangs ook al een kometenfabriek ontdekte?

Spectaculair
Dat de onderzoekers de totstandkoming van de monsterster al in zo’n vroeg stadium kunnen volgen, is uniek. “Deze sterren zijn niet alleen schaars, hun geboorte verloopt ook heel snel en hun jeugd duurt kort,” legt onderzoeker Gary Fuller uit. “De ontdekking van een zwaar object in zo’n vroeg ontwikkelingsstadium is dus een spectaculair resultaat.”

Het onderzoek naar de stellaire baarmoeder en monsterster kan ons hopelijk veel meer vertellen over de totstandkoming van zware sterren. Op dit moment zijn er namelijk twee theorieën als het gaat om de oorsprong van zware sterren. Ze ontstaan doordat de donkere moederwolk in stukjes uiteen valt en die stukjes verschillende kernen vormen die weer uitgroeien tot sterren. Een andere theorie stelt dat de wolk niet uiteenvalt, maar zich samentrekt. Daarbij wordt de materie naar het centrum getrokken, waar één of meer monstersterren ontstaan. Voorlopig wijzen de waarnemingen van ALMA erop dat die tweede theorie klopt. “De ALMA-waarnemingen laten de spectaculaire bewegingen in het draderige netwerk van stof en gas zien en tonen aan dat er een enorme hoeveelheid gas naar een compact centraal gebied stroomt,” vertelt onderzoeker Ana Duarte Cabral.