gen

Nieuw onderzoek stelt de grootte van het menselijke genoom sterk naar beneden bij. De wetenschappers stellen dat we over 19.000 coderende genen beschikken. Dat zijn er 1700 minder dan men tot voor kort dacht.

“Het coderende deel van het genoom – dat voor eiwitten codeert – is constant in beweging,” vertelt onderzoeker Alfonso Valencia. “Niemand had zich een paar jaar geleden kunnen indenken dat zo’n klein aantal genen zoiets complex kon maken.”

Hoe zit het ook alweer?

DNA is onder te verdelen in coderend DNA (oftewel genen) en niet-coderend DNA. Het coderende DNA codeert voor eiwitten: het bevat codes voor één of meerdere eiwitten. Niet-coderend DNA wordt ook wel junk DNA genoemd. Die term is echter omstreden: steeds meer onderzoeken tonen aan dat dit als afval bestempelde genetische materiaal wel degelijk een functie heeft.

1700 coderende genen minder
De onderzoekers spoorden meer dan 12.000 eiwitten op en achterhaalden bij welk deel van het genoom deze hoorden. Ook analyseerden ze duizenden genen die niet in deze eerste analyse opdoken. “Zeventienhonderd genen waarvan we dachten dat ze eiwitten produceerden, doen dat om verschillende redenen vrijwel zeker niet,” vertelt onderzoeker Michael Tress.

Oude eiwitten
De onderzoekers vermoeden bovendien dat meer dan negentig procent van de menselijke genen eiwitten voortbrengen die hun oorsprong honderden miljoenen jaren geleden vonden. Meer dan 99 procent van de genen vinden hun oorsprong vijftig miljoen jaar geleden: nog voor de primaten ontstonden. “Onze studie wijst erop dat de verschillen tussen mensen en primaten op het niveau van genen en eiwitten heel klein zijn,” stelt onderzoeker David Juan. “Het aantal nieuwe genen dat mensen van muizen onderscheidt (de genen die sinds we ons van de primaten scheidden zijn geëvolueerd) kan wel eens kleiner zijn dan tien.”

Dat we minder coderende genen hebben dan gedacht is niets om ons voor te schamen, zo benadrukken de onderzoekers. Niet het aantal genen, maar de manier waarop die genen gebruikt worden, is de bron van de complexiteit van de mens.