superdruk

Astronomen hebben relatief dicht bij ons sterrenstelsel een klein, maar bijzonder compact sterrenstelsel ontdekt. De sterrendichtheid van het sterrenstelsel is ongeveer 15.000 keer groter dan in ons deel van de Melkweg.

Astronomen ontdekten het sterrenstelsel – M60-UCD1 genaamd – met behulp van de Hubble-telescoop en bestudeerden het verder met het Chandra röntgenobservatorium en optische telescopen op aarde. Uit de waarnemingen blijkt dat het sterrenstelsel tot de ultra-compacte sterrenstelsels behoort. Het is één van de helderste binnen zijn soort. Ook is het sterrenstelsel bijzonder massief: het weegt ongeveer 200 miljoen keer meer dan onze zon.

Sterrendichtheid
Ongeveer de helft van de massa van M60-UCD1 is te vinden binnen een straal van tachtig lichtjaar. En daarmee is de sterrendichtheid van het sterrenstelsel ongeveer 15.000 keer groter dan die van het stukje Melkweg waarin ook de aarde zich bevindt. “Van de ene naar de andere ster reizen zou een stuk gemakkelijker zijn in M60-UCD1 dan het in ons sterrenstelsel is,” vertelt onderzoeker Jay Strader. “Maar met de huidige technologie zouden we er nog steeds enkele honderden jaren over doen.”

Leven?

In M60-UCD1 komen overvloedig zware elementen voor. Daarmee is het sterrenstelsel een prachtige plek voor de aanwezigheid van planeten en wellicht leven.

Ontstaan
Grote vraag is natuurlijk hoe het sterrenstelsel zo compact geworden is. Wellicht kan het hart van het sterrenstelsel ons daar meer over vertellen. Het is namelijk een bron van röntgenstraling. Dat wijst erop dat zich hier een enorm massief zwart gat bevindt. Als zich hier inderdaad een enorm zwart gat bevindt, is dit waarschijnlijk ontstaan door botsingen tussen het sterrenstelsel en één of meerdere nabijgelegen sterrenstelsels. De onderzoekers vermoeden dat M60-UCD1 ooit veel groter was, maar dat bij die botsing de sterren in het buitengebied van M60-UCD1 zijn weggerukt. “Daarbij bleef alleen de hele dichte kern van het voormalige sterrenstelsel en een bijzonder massief zwart gat achter,” stelt onderzoeker Duncan Forbes.

Als het compacte sterrenstelsel inderdaad het restant van een ‘gestript’ sterrenstelsel is, moet het oorspronkelijke stelsel met het oog op het zwarte gat zo’n vijftig tot 200 keer massiever zijn geweest dan nu het geval is. Dat is te lezen in het blad The Astrophysical Journal Letters.