brein

Als een EEG-scan een vlakke lijn laat zien, is de diepste vorm van coma bereikt en is er niets meer: geen hersenactiviteit, geen leven. Tenminste: dat dachten onderzoekers altijd. Wetenschappers hebben namelijk ontdekt dat er nog een diepere vorm van coma is en wanneer patiënten daarin belanden, kan de hersenactiviteit weer opleven.

De onderzoekers bestudeerden een patiënt die in een diepe coma lag. De EEG-scans lieten steeds minder activiteit zien, totdat er sprake was van een vlakke lijn. De patiënt bevond zich in de diepste coma die we kennen. Maar zodra de patiënt dat punt gepasseerd was, gebeurde er iets opvallends. Het brein dat eerder compleet was stilgevallen ging weer – minimale – activiteit vertonen. “We realiseerden ons dat er activiteit was in de grote hersenen,” stelt onderzoeker Florin Amzica.

Katten
Om te achterhalen wat er nu precies gebeurd was, verzamelden de onderzoekers enkele katten en zorgden dat deze ook in een hele diepe – maar wel omkeerbare – coma kwamen. Op een gegeven moment was er bij de katten ook geen activiteit op de EEG-scan meer te zien. Maar zodra de katten dat punt gepasseerd waren (en hun coma dus nog dieper werd), zagen de onderzoekers dat er bij alle katten hersenactiviteit ontstond. De activiteit ontstond in de hippocampus – een deel van het brein dat betrokken is bij ons geheugen en onze leerprocessen – en breidde zich uit naar de hersenschors. De activiteit die de onderzoekers bij de katten zagen, kwam overeen met de activiteit bij de patiënt.

WIST U DAT…

…wetenschappers dankzij een transparant schedelimplantaat letterlijk een kijkje in het brein kunnen nemen?

Kunstmatige coma
Blijkbaar is er nog een diepere vorm van coma dan gedacht. Maar wat kunnen we daarmee? Amzica ziet genoeg mogelijkheden. Zo wijst hij erop dat artsen patiënten met ernstig letsel nu nog wel eens in coma houden om hun lichaam en brein te beschermen. Maar mogelijk is het beter om deze patiënten in een veel dieper coma te brengen. “Een orgaan of spier die lange tijd inactief is, zal uiteindelijk wegkwijnen. Het is mogelijk dat datzelfde geldt voor een brein dat langere tijd in een situatie verkeert waarin de EEG geen activiteit laat zien. Een inactief brein dat uit een lange coma komt, kan er wel eens slechter aan toe zijn dan een brein dat minimale activiteit vertoonde.”

Het onderzoek geeft vooralsnog geen reden om het begrip ‘hersendood’ van een nieuwe definitie te voorzien. “De huidige criteria voor het stellen van de diagnose hersendood zijn extreem strikt. Onze resultaten kunnen op de lange termijn misschien tot een nieuwe definitie leiden, maar dat is nog verre toekomstmuziek.”