Wetenschappers onthullen hoe de dieren de opmerkelijk vormgegeven keutels maken.

Kubusvormen: wij vinden ze heel gewoon. We komen ze tegen in de architectuur, maar gooien ze bijvoorbeeld ook – in de vorm van suikerklontjes – in onze koffie. Maar in de natuur zijn kubusvormen wat minder voorkomend. Sterker nog: voor zover we nu weten is er slechts één soort die er in slaagt om de kubusvormen organisch te produceren. En dat is de wombat: het diertje poept kubusvormige drolletjes.

Mysterie
Het fascineerde onderzoeker Patricia Yang meteen, zo vertelde ze tijdens een bijeenkomst van de American Physical Society. “Ik heb nog nooit zoiets raars gezien in de biologie. Dit was een mysterie. In het begin geloofde ik het niet eens. Ik googlede het en zag een hoop kubusvormige wombat-poep, maar bleef sceptisch.” Zoals het een goede onderzoeker betaamde, wilde Yang namelijk wel heel graag weten hoe de wombat erin slaagde om dergelijke kubusvormen uit te persen. Ze besloot het uit te zoeken.

Onderzoek
Samen met enkele collega’s boog ze zich over de ingewanden van wombats die in het verkeer waren omgekomen. En al snel ontdekten ze hoe het zat. Als de ontlasting bijna het einde van de darmen van de wombat bereikt heeft, verandert het. De ontlasting is niet langer vloeibaar, maar wordt hard. En in het allerlaatste stukje van de darmen wordt die hardere ontlasting in een kubusvorm gedwongen. Dat laatste wordt mogelijk gemaakt door de variërende elastische eigenschappen van de darmwand van de wombat, aldus Yang en collega’s.

Een kubusvormige keutel van de wombat. Afbeelding: Bjørn Christian Tørrissen (via Wikimedia Commons).

Bijzonder
Het betekent dat de wombat een geheel eigen manier ontwikkeld heeft om kubusvormige objecten te produceren. “Op dit moment hebben wij slechts twee manier om kubussen te maken,” vertelt Yang. We gebruiken een zachte substantie en gieten die in een mal, waarna deze hard wordt. Of we nemen een harde substantie en snijden er kubussen uit. “En nu is er een derde manier.” Mogelijk kunnen we de kunst van de wombat afkijken en deze manier ook industrieel gaan toepassen. “We kunnen van wombats leren en deze nieuwe methode hopelijk toepassen in ons productieproces.”

Voor wie zich afvraagt waarom de wombat kubusvormige keutels genereert, hebben we goed nieuws: dat weten onderzoekers al wel enige tijd. Wombats hebben de gewoonte om hun uitwerpselen op te stapelen. Ze gebruiken de poeptorens om hun territorium af te bakenen en met anderen te communiceren. Aangezien wombats slechtziend zijn, is het belangrijk dat de torens op prominente plekken geplaatst worden (bijvoorbeeld op een heuveltje) én zo hoog mogelijk worden gemaakt. Met het oog op het laatste is het natuurlijk heel belangrijk dat de keutels netjes op hun plaats blijven liggen en goed stapelbaar zijn. Kubusvormige uitwerpselen zijn dan perfect.