Cassini bevestigt nu eindelijk wat onderzoekers sinds 2005 al vermoeden: onder het oppervlak van Enceladus schuilt een enorme oceaan. De oceaan bevindt zich nabij de zuidpool van de maan van Saturnus, op een diepte van ongeveer 50 kilometer.

Tussen april 2010 en mei 2012 bekeek de ruimtesonde Cassini Enceladus van iets dichterbij. Terwijl de ruimtesonde dat deed, bestudeerden onderzoekers de baan die Cassini volgde. Die baan werd lichtelijk veranderd doordat Enceladus met zijn zwaartekracht aan Cassini trok. Door die verandering te bestuderen, konden de onderzoekers meer te weten komen over het zwaartekrachtsveld van Enceladus en dat vertelde weer meer over de massaverdeling in de maan. “Dit is echt de enige manier om vanaf een afstand iets te weten te komen over de interne structuur,” stelt onderzoeker David Stevenson.

Compensatie
De onderzoekers ontdekten dat zich nabij de zuidpool minder massa bevond dan men in het geval van een uniform, rond hemellichaam zou verwachten. Heel verwonderlijk was dat niet: het oppervlak kent daar een verlaging. Maar ondanks die verlaging was de hoeveelheid massa op die plek toch groter dan men zou denken. “Dus zeg je: ‘Aha!’ Deze depressie wordt op grotere diepte gecompenseerd!”

WIST U DAT…

Water
De afwezigheid van materiaal aan het oppervlak wordt gecompenseerd door materiaal onder het oppervlak dat een grotere dichtheid heeft dan water. “De enige logische kandidaat voor dat materiaal is water. Dus als ik een depressie op de zuidpool zie en ik heb vijftig kilometer onder het oppervlak een laag water of een oceaan dan vormt die laag water een positieve massa-anomalie. En die twee afwijkingen verklaren onze metingen.”

Spuiten
De hypothese dat Enceladus een ondergrondse oceaan herbergt, ontstond in 2005. Toen maakte Cassini foto’s waarop te zien is hoe waterdamp en ijs uit scheuren in Enceladus’ oppervlak ontsnapt. Onderzoekers stelden toen dat zich onder het oppervlak waarschijnlijk een oceaan bevond die wellicht de bron van deze spuiterijen is. Hoewel onderzoekers het bestaan van die oceaan nu hebben aangetoond, is nog niet bewezen dat die oceaan ook verantwoordelijk is voor waterdamp en ijs dat Enceladus verlaat.

De scheuren in het oppervlak van Enceladus zijn mogelijk het resultaat van getijden. Enceladus volgt een bijzondere baan en een deel van de maan zou verwarmd worden doordat de maan zich herhaaldelijk strekt en samentrekt. “Mogelijk zorgt die opwarming er ook voor dat de oceaan weer wordt bijgevuld. Dus het is mogelijk dat een deel van het water via die tijgerstrepen (breuken in het oppervlak, red.) aan het oppervlak komt.”