bewolkt

Wetenschappers hebben voor het eerst vastgesteld wat voor weer het is op een superaarde. Ze bestudeerden de atmosfeer van superaarde GJ 1214b en moeten concluderen dat het er bewolkt is.

Het is niet voor het eerst dat onderzoekers zich over exoplaneet GJ 1214b buigen. En het is ook niet voor het eerst dat de atmosfeer van deze planeet bestudeerd wordt. Eerder stelden onderzoekers al vast dat waarnemingen van de atmosfeer op twee manieren geïnterpreteerd konden worden. Of de atmosfeer bestond volledig uit waterdamp (of een ander zwaar molecuul) of de atmosfeer bevatte wolken.

Hubble
Onderzoekers hebben de planeet en zijn atmosfeer nu met behulp van ruimtetelescoop Hubble opnieuw onder de loep genomen. En ze vonden overtuigend bewijs dat in de atmosfeer wolken te vinden zijn.

Hoe weten ze dat zo zeker?
De onderzoekers bestudeerden het spectrum van de exoplaneet, maar konden geen sporen van waterdamp, methaan, stikstof, koolstofmonoxide of koolstofdioxide vinden. Dat suggereert dat zich op grote hoogte in de atmosfeer wolken bevinden die de lagere delen van de atmosfeer aan het zicht onttrekken. De samenstelling van deze wolken is nog onbekend. Maar modellen van de atmosfeer van superaardes suggereren dat ze kunnen bestaan uit kaliumchloride of zinksulfide.

Een superaarde (midden) heeft een massa die groter is dan de massa van de aarde (links) en kleiner dan de massa van Neptunus (rechts). Afbeelding: NASA / ESA / STScI-PRC14-06b.

Een superaarde (midden) heeft een massa die groter is dan de massa van de aarde (links) en kleiner dan de massa van Neptunus (rechts). Afbeelding: NASA / ESA / STScI-PRC14-06b.

Primeur
Het is voor het eerst dat onderzoekers zo overtuigend uitspraken kunnen doen over de atmosfeer van een superaarde. Superaardes zijn rotsachtige planeten met een massa die groter is dan de massa van de aarde, maar kleiner dan de massa van Uranus en Neptunus. Uit eerder onderzoek is gebleken dat de superaarde – die niet in ons zonnestelsel te vinden is – het meest voorkomende planeettype in ons sterrenstelsel is. Geen wonder dat onderzoekers graag willen achterhalen hoe deze planeten precies in elkaar steken en hoe de omstandigheden op deze planeten precies zijn. En dit onderzoek is een belangrijke eerste stap in die richting. “Hiermee leggen we de fundering voor het met vergelijkbare technieken karakteriseren van andere aardes,” stelt onderzoeker Laura Kreidberg.

Tijdens deze studie gingen onderzoekers nog af op gegevens van Hubble. “Ik denk dat het heel opwindend is dat we een telescoop als Hubble, die niet ontworpen is om dit werk te doen, kunnen gebruiken om zulke nauwkeurige observaties te doen en bepaalde eigenschappen van een kleine planeet die rond een andere ster cirkelt vast te stellen,” voegt onderzoeker Jacob Bean toe. Hoewel de prestaties van Hubble indrukwekkend zijn, kijken de onderzoekers ook uit naar zijn opvolger: de James Webb Ruimtetelescoop. Met deze telescoop moet het mogelijk zijn om door de wolken in de atmosfeer van GJ 1214b te gluren.